Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng và cách đi khám điều trị hiệu quả

Sản phẩm của BookingCare
Nhóm tác giả: Thảo Hoàng,
Product Manager (Quản lý Sản phẩm) tại BookingCare Hơn 7 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Y tế
Phương Nguyễn,
Content Writer (Sáng tạo nội dung) Hơn 5 năm kinh nghiệm biên tập nội dung về Y tế, Chăm sóc sức khỏe
Dung Phan
Content Writer Hơn 2 năm kinh nghiệm sáng tạo nội dung trong lĩnh vực y tế
Xuất bản: 15/05/2017, Cập nhật lần cuối: 04/07/2022
Người kiểm duyệt: Chương Nguyễn
Thành viên sáng lập BookingCare 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Y tế sức khoẻ
Cố vấn y khoa: Pgs.Ts. Nguyễn Mai Hồng,
Nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai Gần 40 năm kinh nghiệm về Chuyên khoa Nội, Nội Cơ xương khớp
Bác sĩ Nguyễn Dương Nhật Thi,
Hiện là Bác sĩ chuyên khoa Chấn thương, chỉnh hình, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức Hơn 5 năm kinh nghiệm khám và điều trị Ngoại khoa
Ts.Bs. Vũ Thái Hà
Trưởng khoa Khoa nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tế bào gốc - BV Da liễu Trung ương Gần 20 năm kinh nghiệm khám và điều trị

Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng là một phản ứng cấp tính của da với các chất kích ứng từ côn trùng. Bệnh thường do 2 loại côn trùng là bướm đêm và kiến ba khoang gây ra.

BookingCare là Nền tảng Y tế chăm sóc sức khỏe toàn diện hàng đầu Việt Nam kết nối người dùng với trên 150 bệnh viện - phòng khám uy tín, hơn 1,000 bác sĩ chuyên khoa giỏi và hàng nghìn dịch vụ, sản phẩm y tế chất lượng cao.
Viêm da tiếp xúc do côn trùng
Viêm da tiếp xúc do côn trùng - Ảnh: sức khỏe đời sống

Viêm da do tiếp xúc với côn trùng là bệnh Da liễu thường bùng phát từ tháng 6-9 hàng năm. Nguyên nhân là sau vụ thu hoạch lúa hoặc mùa mưa làm ngập ruộng khiến bướm, kiến ba khoang không còn chỗ trú sẽ bay vào nhà, phòng ngủ, phòng tắm và đặc biệt là ban tối, khi thắp điện sáng, bướm sẽ bay vào.

Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng là gì

  • Là một phản ứng cấp tính của da với các chất kích ứng từ côn trùng.
  • Viêm da tiếp xúc do Paederus là loại thường gặp nhất.
  • Ở Việt Nam, bệnh thường xuất hiện vào mùa mưa bão, thành dịch, có thể rải rác suốt cả năm.
  • Bệnh không nguy hiểm nhưng làm người bệnh lo lắng.

Côn trùng nào gây viêm da tiếp xúc?

Bệnh thường do 2 loại côn trùng là bướm đêm và kiến ba khoang gây ra. Bệnh phát ra khi da tiếp xúc trực tiếp với lông của ấu trùng bướm đêm hoặc gián tiếp qua quần áo hay do gió thổi lông dính vào da, ở lông của bướm có chất gây kích ứng da giống histamin gây viêm da cấp tính.

Đối với kiến ba khoang là do một chất giống như Canthanidin có ở trong bụng sâu ban miêu nên khi siết kiến ba khoang trên da, chất này tiếp xúc trực tiếp với da và gây bệnh.

viêm da tiếp xúc
Viêm da tiếp xúc - Ảnh: Vinmec

Căn nguyên gây bệnh

  • Bệnh do một loại côn trùng vùng nhiệt đới nóng, ẩm có tên khoa học là Paederus hay còn gọi là kiến ba khoang (hay kiến kim, kiến lác, kiến nhốt, kiến cằm cặp, kiến cong đít...).
  • Thuộc họ cánh cứng, có mặt khắp nơi trên thế giới, thường gặp nhất là ở châu Phi và châu Á.
  • Côn trùng có mình dài khoảng 7-10mm, mảnh, có 3 đôi chân, cơ thể có 2 vòng đỏ, 3 vòng đen rất điển hình; bay và chạy rất nhanh, thường ẩn náu ở những nơi ẩm ướt, hoạt động chủ yếu vào ban đêm và rất thích ánh sáng đèn huỳnh quang. Khi bị chà xát, côn trùng bị dập nát và phóng thích chất dịch trong cơ thể chứa chất paederin gây viêm da tiếp xúc.
Kiến ba khoang - Ảnh: vnexpress.net

Chẩn đoán xác định

Biểu hiện lâm sàng

Tại vị trí côn trùng đốt, bị chà xát xuất hiện phản ứng viêm da. Ban đầu chỉ có một hoặc vài đám da đỏ, dài như vết cào xước, hơi phù nề, kích thước từ vài mm đến vài cm. Sau vài giờ hoặc một ngày xuất hiện mụn nước, bọng nước giữa dát đỏ.

Nếu bệnh nhẹ, người bệnh chỉ cảm thấy rát, ngứa, nổi một vài vết đỏ lấm tấm kèm mụn nước, mụn mủ nhỏ. Sau 3 - 5 ngày, tổn thương khô mà không thành phỏng nước, bọng mủ. Nếu nặng hơn, thương tổn rộng, bọng nước, bọng mủ nông lan rộng, có thể trợt loét, hoại tử.

Vị trí: bất kỳ nơi nào nhưng hay gặp ở các vùng da hở. Khi bị tổn thương ở mắt có thể có sưng nề, trợt đỏ, chảy nƣớc mắt; các vị trí khác như nách, bẹn, sinh dục,... có thể gây sưng đau làm hạn chế đi lại.

Cơ năng: bỏng rát, ngứa. Nếu bội nhiễm sẽ thấy đau nhức, khó chịu. 

Toàn thân: một số trường hợp tổn thương lan rộng có thể gây đau nhức, sốt, mệt mỏi, nổi hạch cổ, nách, hoặc bẹn tùy theo vùng tổn thương.

Tiến triển bệnh

Nếu được điều trị sớm, bệnh đỡ nhanh, tổn thương đóng vảy tiết sau khoảng 4 - 6 ngày, khô dần, bong vảy để lại vết da sẫm màu, mất đi dần.

Người bệnh có thể tái phát vài lần. Ở tập thể, có thể nhiều người bị bệnh tại cùng thời điểm.

Phòng bệnh

  • Cách phòng bệnh tốt nhất là tránh tiếp xúc với côn trùng gây bệnh.
  • Nếu đã tiếp xúc hoặc nghi ngờ tiếp xúc thì nên:
  • Khi phát hiện côn trùng đang bò trên da, lấy ra khỏi người bằng cách thổi hoặc để tờ giấy để côn trùng bò lên. Sau đó rửa sạch vùng da đã tiếp xúc.
  • Khi đã vô tình chà xát côn trùng, phải rửa sạch tay và những vùng da đã  tiếp xúc.
  • Khi phát hiện côn trùng trong khu vực sinh sống, nên ngăn bằng cách đóng cửa hoặc sử dụng lưới mắt nhỏ ngăn côn trùng hoặc thay đèn huỳnh quang bằng đèn ánh sáng vàng.
  • Nên ngủ màn và kiểm tra giường chiếu, chăn màn, khăn, quần áo trước khi sử dụng.
  • Làm sạch khu vực quanh nhà. Nếu làm việc dưới ánh đèn, tránh dùng tay đập hoặc quệt khi có cảm giác vướng trên da.

Lưu ý: Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng dễ nhầm với bệnh zona

Bệnh zona thực chất là do virut có ái tính với thần kinh gây nên: virut nhân lên trong các hạch thần kinh và theo các sợi thần kinh ra ngoài gây nên bệnh ngoài da, nên tổn thương chỉ bị một khúc bì do thần kinh đó chi phối và chỉ bị một bên rất hiếm khi bị 2 nơi hoặc đối xứng, hai bên. Còn viêm da do côn trùng thì tại vị trí tiếp xúc có thể bị nhiều nơi trên cơ thể.

Biểu hiện của bệnh Zona và bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng

Điều trị viêm da tiếp xúc do côn trùng

Điều trị tại chỗ là chủ yếu, tùy theo giai đoạn tổn thương.

Tại chỗ

  • Ngay khi bị tổn thương: có thể dùng nước muối sinh lý (NaCl 9%0),rửa tổn thương 3-4 lần/ngày nhằm trung hòa độc tố của côn trùng. Tránh kì cọ làm tổn thương lan rộng.
  • Khi các tổn thương đỏ, đau rát: dùng các thuốc làm dịu da, chống viêm như các loại hồ (hồ nước, hồ Tetra-Pred) hay các loại mỡ kháng sinh phối hợp với corticoid bôi 2-3 lần/ngày.
  • Trường hợp bọng nước, bọng mủ: chấm dung dịch màu milian, castellani, nước thuốc tím pha loãng... bôi 1 - 2 lần/ngày.

Toàn thân: thường không cần phải điều trị

  • Trường hợp thương tổn lan rộng, bọng mủ rộng và có dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân: kháng sinh uống.
  • Kháng histamin để giảm ngứa, giảm kích ứng

Đi khám viêm da tiếp xúc do côn trùng ở đâu tốt?

Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Đào Mạnh Khoa, Khi trên da xuất hiện những đám da màu đỏ, ngứa rát, đau, bệnh nhân nên đến khám và điều trị tại cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu.

Bệnh thường khỏi sau 5 - 7 ngày điều trị ngoại trú, không cần nằm viện. Bệnh nhân không nên tự điều trị để tránh tình trạng bệnh nặng thêm. 

Nếu như chưa sắp xếp được thời gian đi khám trực tiếp với bác sĩ, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến của bác sĩ Da liễu từ xa để nắm được tình trạng bệnh và có phương pháp điều trị phù hợp.

Bệnh nhân ở nhà, gặp bác sĩ từ xa mà không cần đến bệnh viện. Nhanh chóng, thuận tiện, tiết kiệm chi phí và khám chữa bệnh vẫn đạt hiệu quả cao.

BookingCare - Nền tảng y tế chăm sóc sức khỏe toàn diện hiện đang hỗ trợ bệnh nhân đặt lịch khám trực tiếp tại các bệnh viện, phòng khám Da liễu uy tín hoặc khám bệnh Da liễu từ xa qua Video.

Hy vọng bệnh nhân sẽ tìm được phương pháp đi khám phù hợp và hiệu quả.

 
 

Đặt khám dễ dàng cùng BookingCare

Sau đây là một số bác sĩ giỏi (hoặc đơn vị uy tín) chuyên Khám chữa viêm da tiếp xúc do côn trùng. Bệnh nhân có thể đặt lịch trước tại đây để đi khám và điều trị hiệu quả.

Đặt khám tư vấn với bác sĩ từ xa qua Video

Bác sĩ DA LIỄU khám từ xa thông qua cuộc gọi Video có hình, kết nối bác sĩ trực tiếp với bệnh nhân mà không cần đến bệnh viện.

Tài liệu tham khảo
1. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh da liễu (ban hành kèm theo Quyết định số 75/QĐ-BYT ngày 13/01/2015 của Bộ Y tế).
2. http://suckhoedoisong.vn/viem-da-tiep-xuc-do-con-trung-de-nham-voi-zona-n30409.html
3. https://suckhoedoisong.vn/benh-viem-da-tiep-xuc-do-con-trung-n175828.html
Lưu ý khi sử dụng

Nội dung trong bài chỉ mang tính tham khảo, bệnh nhân không nên tự ý điều trị mà cần phải tham khảo thêm lời khuyên của bác sĩ. Chúng tôi không chịu trách nhiệm nào do việc áp dụng các thông tin trong các bài viết gây ra.

Đội ngũ BookingCare
Góp ý về bài viết

Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc và các nhà chuyên môn về nội dung bài viết này.

Danh mục cẩm nang

© 2023 BookingCare.
Facebook/Youtube/