Chăm sóc trẻ mắc tim bẩm sinh như thế nào?

Trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh cần sự chăm sóc đặc biệt để đảm bảo sức khoẻ và phát triển khoẻ mạnh. Một số vấn đề dưới đây cha mẹ cần lưu ý trong quá trình chăm sóc trẻ mắc tim bẩm sinh.  

Chăm sóc trẻ mắc tim bẩm sinh như thế nào?

1. Chế độ dinh dưỡng

Trẻ mắc tim bẩm sinh thường gặp phải tình trạng suy dinh dưỡng. Do trẻ thở nhanh và mệt mỏi dẫn đến tình trạng biếng ăn, bú kém, đồng thời trẻ sẽ hấp thu dưỡng chất kém vì hệ tiêu hóa trẻ yếu. 

• Chia nhỏ bữa ăn, tránh ăn nhiều một lúc, kể cả với trẻ đang bú mẹ.
• Với trẻ bú mẹ hoặc bú bình, nên cho trẻ bú trong tư thế đầu cao, nghiêng sang bên để tránh trào ngược, sặc sữa. Vỗ ợ hơi cho trẻ sau khi bú xong và đặt trẻ với tư thế tương tự sau khi ăn bú xong.
• Bổ sung những thực phẩm giàu kali như cam, nho, đu đủ, chuối, nước dừa… khi trẻ phải sử dụng thuốc lợi tiểu, đặc biệt là các loại thuốc không giữ kali.
• Hàm lượng muối trong khẩu phần ăn cần sử dụng ở mức độ vừa phải.

2. Hoạt động thể lực

Hầu hết trẻ mắc tim bẩm sinh thể nhẹ đều có thể sinh hoạt hay vui chơi bình thường. Trẻ hoàn toàn có thể tham gia vào các hoạt động thể lực có lợi cho sức khoẻ phù hợp với thể trạng như đi bộ, bơi, đi xe đạp. Tuy nhiên, nên tránh các hoạt động cần gắng sức và những trò chơi cảm giác mạnh. 

Ngoài ra, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để biết nên cho trẻ tham gia hoạt động nào phù hợp với tình trạng của trẻ, vì không phải bệnh tim bẩm sinh nào cũng có thể tham gia các hoạt động với tần suất và mức độ giống nhau.

3. Phòng tránh nhiễm khuẩn

Nhiễm khuẩn đường hô hấp

Trẻ bị tim bẩm sinh rất dễ bị nhiễm khuẩn đường hô hấp, đặc biệt là viêm phổi, vì vậy để tránh biến chứng này bố mẹ nên giữ ấm cho trẻ khi trời lạnh, hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với những người cảm, ho sổ mũi cũng như đến những nơi có nhiều khói bụi, hay khói thuốc lá.

Viêm nội tâm mạc

Dị tật tim bẩm sinh cũng làm tăng nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm trùng. Đây là bệnh nhiễm trùng nội mạc của tim, xảy ra khi vi khuẩn lây nhiễm từ một bộ phận khác của cơ thể đi vào máu và lan đến các khu vực bị khiếm khuyết trong tim.

Để ngăn ngừa nhiễm khuẩn này, trẻ cần được chăm sóc sức khỏe răng miệng đúng cách trong suốt cuộc đời. Cha mẹ nên hướng dẫn và tạo thói quen cho trẻ đánh răng sau mỗi bữa ăn, khám bác sĩ nha khoa định kỳ 6 tháng/lần.

Nếu trẻ có vết thương hở hay nhiễm khuẩn ở trên da, cha mẹ cũng nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn và điều trị cần thiết, hạn chế biến chứng tim mạch.

4. Hình thành và tạo lập các thói quen, lối sống lành mạnh

Để hạn chế việc trẻ gặp phải các bệnh nhiễm khuẩn, gia đình trẻ cũng cần thay đổi và thực hiện các thói quen sống lành mạnh.

Trong sinh hoạt hàng ngày, cha mẹ cần lưu ý luôn đặt việc phòng tránh nhiễm khuẩn cho trẻ lên hàng đầu. Trước khi cho trẻ bú hoặc ăn, cần rửa tay sạch bằng xà phòng diệt khuẩn hoặc dung dịch sát khuẩn. Các dụng cụ ăn uống cũng cần được vệ sinh sạch sẽ.

Tránh để trẻ tiếp xúc gần với những người có dấu hiệu nhiễm khuẩn đường hô hấp hay các bệnh nhiễm khuẩn dễ lây lan khác.

5. Giúp trẻ thích nghi với cuộc sống

Cha mẹ cần nói cho trẻ hiểu về dị tật tim bẩm sinh của trẻ và hướng dẫn trẻ cách tự chăm sóc sức khỏe, để trẻ tự thực hiện một lối sống lành mạnh và lựa chọn những hoạt động phù hợp.

Bên cạnh đó, trẻ em và thanh thiếu niên có các dị tật tim bẩm sinh có thể gặp phải những vấn đề về tâm lý, khiến trẻ cảm thấy tự ti, mặc cảm. Vì vậy, cha mẹ cũng cần thường xuyên ở bên cạnh trẻ, chia sẻ, động viên, giúp trẻ hiểu rõ về bệnh và sẵn sàng hòa nhập với cuộc sống.

Trẻ cũng cần được hoạt động vui chơi, vận động ngoài trời cùng với các trẻ khác để có được sự phát triển tốt và hoà đồng với bạn bè. 

Một số lưu ý trong chăm sóc trẻ bị tim bẩm sinh

Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh thường dễ mệt mỏi do thiếu oxy. Vì vậy, cần tránh để trẻ quấy khóc, ăn quá no, chơi đùa lâu, hay bị táo bón khiến trẻ phải rặn,... vì có thể làm tăng nhu cầu oxy cho cơ thể khiến trẻ bị mệt, khó thở hơn. 

Nên cho trẻ nằm đầu cao khoảng 30 - 45 độ so với mặt phẳng, nhất là khi trẻ đang mệt và khó thở. Khi trẻ ngủ, nghỉ ngơi cần tránh các tác nhân kích thích để trẻ được ngon giấc. 

Đối với trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh tím, trong trường hợp trẻ khó thở, cần nới rộng quần áo và đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên, đầu gối co lên ngực (tư thế này giúp tăng lượng máu lên phổi, trẻ sẽ đỡ mệt). Sau đó cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm nhất có thể để được điều trị kịp thời, tránh tình trạng thiếu oxy kéo dài.

Bệnh tim bẩm sinh khiến trẻ dễ bị mệt mỏi nên cha mẹ cần lưu ý những hoạt động phù hợp và tránh tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn. Ngoài ra cũng cần quan tâm đến vấn đề tâm lý của trẻ, hỗ trợ trẻ trong việc hoà nhập với cộng đồng. Khi trẻ mắc tim bẩm sinh biểu hiện khó thở, tím tái hoặc bất kỳ triệu chứng bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đến đến bệnh viện sớm nhất có thể để được điều trị kịp thời.