
Bài viết tham khảo y khoa dành cho người đã phát hiện hoặc nghi ngờ có polyp đại tràng
Khi nhận kết quả có polyp đại trực tràng, điều khiến nhiều người lo lắng không chỉ là tình trạng hiện tại mà còn là việc nên theo dõi và chăm sóc sức khỏe như thế nào trong thời gian tới.
Lựa chọn đúng bác sĩ và cơ sở y tế chuyên sâu sẽ giúp bạn hiểu rõ tình trạng của mình, được giải đáp những thắc mắc cần thiết và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp để an tâm hơn trong cuộc sống hàng ngày.
Polyp đại trực tràng là khối mô nhỏ phát triển lồi lên từ lớp niêm mạc bên trong đại tràng hoặc trực tràng. Phần lớn polyp là lành tính, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến (adenoma) hoặc polyp răng cưa, có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp.
Vì vậy, khi đã có kết quả nội soi ghi nhận polyp, người bệnh không nên chỉ dừng ở câu hỏi “có nguy hiểm không”, mà cần biết loại polyp, kích thước, số lượng, vị trí, đã cắt hết polyp chưa và kết quả giải phẫu bệnh là gì.
Nói cách khác, polyp không đồng nghĩa với ung thư, nhưng là một tổn thương cần được đánh giá nghiêm túc vì đây là một trong những mắt xích quan trọng trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng.
Polyp đại tràng hình thành do sự tăng sinh bất thường của tế bào niêm mạc đại tràng.
Nguy cơ cao hơn ở người trên 45-50 tuổi, có tiền sử gia đình bị polyp hoặc ung thư đại trực tràng, từng có polyp trước đó, viêm ruột mạn tính, thừa cân, hút thuốc, uống nhiều rượu, ít vận động, chế độ ăn nhiều thịt đỏ/thịt chế biến sẵn và ít chất xơ.
Một số hội chứng di truyền như đa polyp tuyến gia đình hoặc Lynch cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều polyp và ung thư sớm hơn bình thường.
Đa số polyp đại tràng không gây triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ khi nội soi tầm soát. Một số trường hợp có thể đi ngoài ra máu, phân lẫn máu hoặc nhầy, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, táo bón hoặc tiêu chảy bất thường, đau bụng âm ỉ, thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân
Tuy nhiên, các triệu chứng này cũng có thể gặp trong trĩ, viêm đại tràng, nứt kẽ hậu môn hoặc ung thư đại trực tràng, nên không thể tự phân biệt chính xác nếu chưa thăm khám.
Người bệnh nên đi khám sớm nếu có máu trong phân tái diễn, sụt cân không rõ lý do, thiếu máu, đau bụng kéo dài, thay đổi khuôn phân, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng.
Nội soi đại tràng là phương pháp quan trọng nhất để phát hiện polyp vì bác sĩ có thể quan sát trực tiếp niêm mạc đại trực tràng, sinh thiết hoặc cắt polyp trong cùng thủ thuật nếu phù hợp. Sau khi cắt, mẫu mô cần được gửi giải phẫu bệnh để xác định loại polyp, mức độ loạn sản và có tế bào ung thư hay không.
Một số xét nghiệm khác có thể được chỉ định tùy tình huống: xét nghiệm máu ẩn trong phân, công thức máu để đánh giá thiếu máu, xét nghiệm CEA khi nghi ngờ ung thư, chụp CT/MRI nếu tổn thương phức tạp hoặc nghi ngờ xâm lấn, và xét nghiệm di truyền khi có nhiều polyp hoặc tiền sử gia đình rõ rệt.
Phần lớn polyp được khuyến nghị cắt bỏ khi phát hiện qua nội soi, nhất là polyp tuyến, polyp răng cưa, polyp có kích thước lớn, có cuống, bề mặt bất thường hoặc gây chảy máu.
Cắt polyp qua nội soi thường ít xâm lấn, có thể dùng thòng lọng, đốt điện, cắt hớt niêm mạc (EMR) hoặc cắt dưới niêm mạc (ESD) với tổn thương lớn/phẳng/phức tạp.
Nếu polyp rất lớn, nghi ngờ ung thư xâm lấn sâu, không thể cắt trọn qua nội soi hoặc kết quả giải phẫu bệnh có yếu tố nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật.
Sau cắt polyp, điều quan trọng là tái khám đúng hẹn. Lịch nội soi kiểm tra phụ thuộc vào số lượng, kích thước, mô bệnh học, mức độ loạn sản và chất lượng lần nội soi trước. Người bệnh không nên tự lấy mốc “1 năm hay 3 năm” nếu chưa có kết luận của bác sĩ chuyên khoa.
Nên chọn cơ sở có chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Ung bướu tiêu hóa, bác sĩ nội soi có kinh nghiệm cắt polyp, hệ thống nội soi chất lượng tốt, có gây mê/an thần an toàn nếu cần, có giải phẫu bệnh tin cậy và có khả năng chuyển tiếp điều trị nếu nghi ngờ ung thư.
Với polyp đơn giản, người bệnh có thể khám tại chuyên khoa Tiêu hóa. Với polyp lớn, nhiều polyp, polyp tái phát, polyp đã có loạn sản nặng hoặc nghi ung thư, nên ưu tiên bệnh viện có chuyên khoa ung bướu, nội soi can thiệp và phẫu thuật đại trực tràng
| Tên bệnh viện | Phù hợp khi nào | Lý do nên cân nhắc |
| Bệnh viện Bạch Mai - Trung tâm Tiêu hóa Gan mật | Người có polyp cần đánh giá chuyên sâu tiêu hóa, nội soi đại tràng, cắt polyp, theo dõi sau cắt hoặc có bệnh tiêu hóa đi kèm | Bệnh viện tuyến cuối, có Trung tâm Tiêu hóa Gan mật chuyên sâu; triển khai nội soi tiêu hóa và nội soi can thiệp ít xâm lấn, phù hợp ca cần đánh giá kỹ. |
| Bệnh viện K | Người có polyp lớn, polyp loạn sản, nghi ung thư đại trực tràng, cần phối hợp nội soi - giải phẫu bệnh - ung bướu - phẫu thuật | Bệnh viện chuyên khoa ung bướu đầu ngành; có Khoa Nội soi - Thăm dò chức năng chẩn đoán bệnh lành tính và ung thư đường tiêu hóa, trong đó có đại tràng |
| Bệnh viện Ung bướu Hà Nội | Người cần tầm soát ung thư đại trực tràng, polyp phức tạp, cần đánh giá nguy cơ ung thư hoặc tư vấn can thiệp như polypectomy/EMR/ESD/phẫu thuật | Bệnh viện chuyên khoa ung bướu của Hà Nội; có nội soi chẩn đoán ung thư đường tiêu hóa bằng công nghệ tăng cường hình ảnh, hỗ trợ đánh giá tổn thương sớm |
| Bệnh viện Ung bướu Hưng Việt | Người muốn khám tại bệnh viện tư chuyên ung bướu, cần nội soi đại tràng, tầm soát ung thư đại trực tràng, cắt polyp/sinh thiết theo chỉ định | Có dịch vụ nội soi tiêu hóa, tầm soát ung thư dạ dày - đại tràng; chi phí nội soi đại tràng được công bố rõ ràng, đặt khám thuận tiện cho người bệnh chủ động chuẩn bị và được lựa chọn bác sĩ chuyên khoa |
| Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội | Người muốn lựa chọn bệnh viện tư quốc tế, quy trình dịch vụ thuận tiện, nội soi đại tràng gây mê/an thần, tầm soát ung thư dạ dày - đại tràng | Khoa Tiêu hóa - Gan mật có khám điều trị bệnh lý tiêu hóa và nội soi tiêu hóa; gói tầm soát có hệ thống nội soi Olympus EVIS EXERA III CV 190 HQ với NBI theo thông tin bệnh viện công bố. |
Nếu mới phát hiện polyp nhỏ, đã cắt trọn và chờ giải phẫu bệnh, người bệnh có thể tái khám chuyên khoa Tiêu hóa tại bệnh viện có nội soi và giải phẫu bệnh tốt.
Nếu polyp lớn hơn 10 mm, nhiều polyp, polyp phẳng, cắt chưa hết, có loạn sản cao hoặc nghi ung thư, nên ưu tiên bệnh viện có thế mạnh ung bướu tiêu hóa.
Nếu người bệnh có nhu cầu dịch vụ nhanh, các bệnh viện tư có nội soi gây mê và quy trình hẹn khám thuận tiện có thể là lựa chọn phù hợp, nhưng vẫn cần bảo đảm năng lực xử trí biến chứng và liên thông điều trị khi có kết quả bất thường.
Hãy đi khám sớm nếu có đi ngoài ra máu, thiếu máu, đau bụng kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân, phân nhỏ dẹt kéo dài, người trên 45 tuổi chưa từng tầm soát, hoặc có người thân bậc một mắc ung thư đại trực tràng. Với người đã được cắt polyp, cần giữ lại đầy đủ phiếu nội soi, hình ảnh nội soi và kết quả giải phẫu bệnh để bác sĩ quyết định lịch theo dõi.
Có polyp đại tràng không có nghĩa là đã bị ung thư, nhưng cũng không nên chủ quan. Giá trị lớn nhất của nội soi là phát hiện và cắt bỏ polyp trước khi chúng có cơ hội tiến triển thành ung thư.
Tại Hà Nội, người bệnh nên chọn cơ sở có chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Ung bướu tiêu hóa, nội soi chất lượng cao, bác sĩ có kinh nghiệm cắt polyp và hệ thống giải phẫu bệnh đáng tin cậy. Quyết định cắt, theo dõi hay phẫu thuật phải dựa trên kích thước, số lượng, hình thái và kết quả mô bệnh học của polyp.