Đi ngoài ra máu có phải ung thư đại trực tràng không?

Bài viết tham khảo chuyên môn tiêu hóa - ung bướu, giúp người bệnh hiểu đúng triệu chứng và biết khi nào cần đi khám.

Tóm tắt nhanh

Đi ngoài ra máu không đồng nghĩa với ung thư đại trực tràng. Nhiều trường hợp là do trĩ, nứt kẽ hậu môn, táo bón, viêm đại trực tràng hoặc polyp.

Tuy nhiên, máu trong phân cũng là một dấu hiệu cảnh báo của ung thư đại trực tràng, đặc biệt khi đi kèm thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng kéo dài, thiếu máu, mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Vì vậy, người bệnh không nên tự kết luận là trĩ nếu chưa được thăm khám và làm xét nghiệm phù hợp

Phần 1. Giải thích về chuyên môn

1. Đi ngoài ra máu là gì?

Đi ngoài ra máu là tình trạng có máu xuất hiện khi đại tiện: máu dính giấy vệ sinh, nhỏ giọt sau đi ngoài, lẫn trong phân hoặc làm phân có màu đỏ sẫm, đen như hắc ín. Màu sắc máu giúp định hướng vị trí chảy máu nhưng không đủ để chẩn đoán.

Máu đỏ tươi thường gặp ở vùng hậu môn - trực tràng như trĩ, nứt kẽ; máu sẫm màu hoặc phân đen có thể liên quan chảy máu ở đoạn ruột cao hơn. Dù vậy, ung thư trực tràng cũng có thể gây máu đỏ tươi, nên cần đánh giá cẩn thận.

2. Nguyên nhân thường gặp

• Trĩ: thường gây máu đỏ tươi sau khi đi ngoài, có thể kèm đau rát, ngứa, sa búi trĩ hoặc táo bón kéo dài.
• Nứt kẽ hậu môn: đau nhói khi đại tiện, máu đỏ tươi ít, thường xuất hiện sau phân cứng.
• Viêm đại trực tràng, bệnh viêm ruột: có thể đi ngoài phân nhầy máu, đau bụng, tiêu chảy kéo dài.
• Polyp đại tràng: thường không có triệu chứng, nhưng có thể chảy máu âm thầm hoặc lẫn máu trong phân; một số polyp có nguy cơ tiến triển thành ung thư.
• Ung thư đại trực tràng: có thể gây máu trong phân, thay đổi thói quen đi ngoài, phân nhỏ dẹt, đau bụng, thiếu máu, sụt cân hoặc mệt mỏi.

3. Vậy đi ngoài ra máu có phải ung thư đại tràng không?

Câu trả lời đúng là: có thể, nhưng không phải đa số trường hợp đều là ung thư. Đi ngoài ra máu là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán.

Vấn đề nguy hiểm nằm ở chỗ người bệnh rất dễ tự cho rằng “chỉ là trĩ”, trong khi một số bệnh lý nghiêm trọng như polyp lớn, viêm loét đại trực tràng hoặc ung thư đại trực tràng cũng có biểu hiện tương tự.

Các tổ chức y khoa như NHS, Mayo Clinic và American Cancer Society đều khuyến cáo người có chảy máu hậu môn hoặc máu trong phân nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn.

4. Triệu chứng cảnh báo cần đi khám sớm

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa hoặc ung bướu tiêu hóa nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Đi ngoài ra máu tái diễn nhiều lần, kéo dài trên vài ngày hoặc không rõ nguyên nhân.
• Thay đổi thói quen đại tiện: tiêu chảy, táo bón, đi ngoài nhiều lần hoặc cảm giác đi chưa hết phân kéo dài.
• Phân nhỏ dẹt bất thường, phân đen, phân lẫn nhầy máu.
• Đau bụng kéo dài, đầy chướng, sụt cân không chủ ý, chán ăn, mệt mỏi.
• Thiếu máu thiếu sắt, da xanh, chóng mặt, hồi hộp.
• Tuổi từ 45 trở lên, hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, polyp đại tràng, bệnh viêm ruột mạn tính.

5. Phương pháp xét nghiệm chẩn đoán

Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử, thăm khám hậu môn - trực tràng và chỉ định xét nghiệm tùy mức độ nghi ngờ. Các phương pháp thường dùng gồm:

• Khám hậu môn - trực tràng: giúp phát hiện trĩ, nứt kẽ, u vùng thấp hoặc tổn thương hậu môn.
• Xét nghiệm máu: kiểm tra thiếu máu, tình trạng viêm, chức năng gan thận trước khi nội soi hoặc điều trị.
• Xét nghiệm phân, tìm máu ẩn trong phân: hữu ích trong tầm soát, nhưng nếu đã có chảy máu rõ hoặc có dấu hiệu cảnh báo thì vẫn cần thăm khám chuyên sâu.
• Nội soi đại trực tràng: là phương pháp quan trọng để quan sát trực tiếp niêm mạc đại trực tràng, phát hiện polyp, viêm, khối u; có thể sinh thiết hoặc cắt polyp khi phù hợp.
• Sinh thiết giải phẫu bệnh: giúp xác định tổn thương lành tính, tiền ung thư hay ung thư.
• Chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT, MRI: thường dùng khi nghi ngờ ung thư hoặc cần đánh giá giai đoạn bệnh.

6. Phương pháp điều trị

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Nếu do trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn, người bệnh có thể được điều chỉnh chế độ ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước, dùng thuốc, ngâm hậu môn hoặc can thiệp thủ thuật khi cần.

Nếu do viêm đại trực tràng, cần điều trị theo nguyên nhân viêm, tránh tự dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh kéo dài. Nếu phát hiện polyp, bác sĩ có thể cắt polyp qua nội soi và hẹn lịch theo dõi.

Nếu chẩn đoán ung thư đại trực tràng, hướng điều trị thường phối hợp phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị đích/miễn dịch tùy vị trí, giai đoạn, thể trạng và xét nghiệm mô bệnh học.

Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm vì ung thư đại trực tràng có thể điều trị hiệu quả hơn khi còn ở giai đoạn sớm.

Phần 2. Đi khám ở đâu tốt ở Hà Nội?

Với triệu chứng đi ngoài ra máu, nên ưu tiên cơ sở có chuyên khoa Tiêu hóa, Nội soi đại trực tràng, Giải phẫu bệnh và khả năng phối hợp Ung bướu nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ. Dưới đây là một số địa chỉ tham khảo tại Hà Nội:

Lời khuyên thực tế

Nếu máu đỏ tươi chỉ xuất hiện một lần sau táo bón, nguyên nhân lành tính như nứt kẽ hoặc trĩ có thể gặp.

Tuy nhiên, nếu chảy máu tái diễn, có thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng, thiếu máu, sụt cân hoặc người bệnh trên 45 tuổi, nên đi khám sớm thay vì tự mua thuốc điều trị trĩ.

Nội soi đại trực tràng không chỉ giúp tìm nguyên nhân chảy máu mà còn có thể phát hiện và xử trí polyp - tổn thương tiền ung thư - trước khi tiến triển thành ung thư.