Nội soi dạ dày không đau có an toàn không?

Bài viết tham khảo y khoa dành cho người bệnh đang cân nhắc nội soi dạ dày có gây mê/an thần

Tóm tắt: Nội soi dạ dày không đau thường là nội soi đường tiêu hóa trên có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê ngắn để người bệnh dễ chịu hơn trong quá trình soi.

Nhìn chung, đây là thủ thuật tương đối an toàn khi được thực hiện đúng chỉ định, có bác sĩ chuyên khoa, quy trình nhịn ăn phù hợp và theo dõi mạch, huyết áp, nhịp thở, nồng độ oxy trong suốt thủ thuật.

Tuy nhiên, “không đau” không có nghĩa là không có rủi ro. Người có bệnh tim phổi nặng, ngưng thở khi ngủ, dị ứng thuốc mê, đang dùng thuốc chống đông, phụ nữ mang thai hoặc người cao tuổi nhiều bệnh nền cần được đánh giá kỹ trước khi thực hiện.

Phần 1. Giải thích về chuyên môn

1. Nội soi dạ dày không đau là gì?

Nội soi dạ dày là thủ thuật đưa ống nội soi mềm có gắn camera qua miệng để quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng. Khi cần, bác sĩ có thể sinh thiết tổn thương, kiểm tra vi khuẩn H. pylori, cầm máu, lấy dị vật hoặc xử trí một số tổn thương nhỏ.

“Nội soi không đau” thường được hiểu là nội soi có an thần/gây mê ngắn qua đường tĩnh mạch. Người bệnh ngủ hoặc thư giãn sâu trong thời gian ngắn, ít cảm giác buồn nôn, khó chịu và thường không nhớ rõ quá trình soi.

Cần phân biệt với nội soi thường: nội soi thường chỉ gây tê họng, người bệnh tỉnh táo nên có thể thấy vướng, buồn nôn; nội soi có an thần giúp dễ chịu hơn nhưng cần theo dõi hồi tỉnh sau thủ thuật.

2. Vì sao nhiều người chọn nội soi dạ dày không đau?

Nhiều người trì hoãn nội soi vì sợ đau, sợ buồn nôn hoặc từng có trải nghiệm khó chịu. Với người có phản xạ nôn mạnh, lo lắng nhiều, cần nội soi kéo dài, cần sinh thiết hoặc can thiệp, an thần có thể giúp thủ thuật diễn ra thuận lợi hơn.

Khi người bệnh nằm yên, bác sĩ cũng có điều kiện quan sát niêm mạc kỹ hơn. Tuy vậy, quyết định có dùng an thần hay không nên dựa trên tình trạng sức khỏe, mục tiêu nội soi và đánh giá nguy cơ của bác sĩ, không nên chọn chỉ vì quảng cáo “êm, nhanh, không đau”.

3. Nội soi dạ dày không đau có an toàn không?

Câu trả lời thực tế là: an toàn với đa số người bệnh nếu được sàng lọc và theo dõi đúng. Các hướng dẫn quốc tế về nội soi tiêu hóa đều nhấn mạnh việc đánh giá trước thủ thuật, lựa chọn mức độ an thần phù hợp, theo dõi dấu hiệu sinh tồn và có nhân sự, thiết bị xử trí biến cố.

Một số rủi ro có thể gặp gồm tụt huyết áp, giảm nhịp thở, giảm oxy máu, buồn ngủ kéo dài, dị ứng thuốc, sặc dịch dạ dày nếu nhịn ăn không đúng, chảy máu sau sinh thiết hoặc rất hiếm gặp là thủng đường tiêu hóa.

Phần lớn biến cố nhẹ có thể phát hiện và xử trí ngay nếu cơ sở nội soi có quy trình an toàn tốt. Sau an thần, người bệnh không nên tự lái xe, vận hành máy móc hoặc ký giấy tờ quan trọng trong 24 giờ; nên có người thân đi cùng.

4. Ai cần thận trọng trước khi nội soi không đau?

Người bệnh cần báo cho bác sĩ nếu có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, hen/COPD, ngưng thở khi ngủ, béo phì nặng, tiền sử dị ứng thuốc mê, từng khó tỉnh sau gây mê, đang mang thai, đang dùng thuốc chống đông/kháng kết tập tiểu cầu, insulin hoặc thuốc điều trị đái tháo đường.

Người đang dùng thuốc giảm cân/đái tháo đường nhóm GLP-1 như semaglutide, liraglutide cũng nên thông báo vì thuốc có thể làm chậm rỗng dạ dày, làm tăng nguy cơ còn thức ăn trong dạ dày khi gây mê/an thần. Với các trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định khám tiền mê, xét nghiệm, điện tim, điều chỉnh thuốc hoặc lựa chọn nội soi thường thay vì nội soi an thần.

5. Khi nào nên nội soi dạ dày?

Nội soi thường được cân nhắc khi đau thượng vị kéo dài, trào ngược dai dẳng, nuốt nghẹn, nôn ói kéo dài, thiếu máu thiếu sắt chưa rõ nguyên nhân, đi ngoài phân đen, nôn ra máu, sụt cân không chủ ý, chán ăn, tiền sử loét dạ dày tá tràng, nghi ngờ nhiễm H. pylori hoặc cần tầm soát ung thư dạ dày ở người nguy cơ cao.

Nếu chỉ đầy bụng, khó tiêu nhẹ mới xuất hiện, bác sĩ có thể khám, xét nghiệm H. pylori, điều chỉnh ăn uống và dùng thuốc trước; không phải mọi trường hợp đau dạ dày đều cần nội soi ngay.

6. Cần chuẩn bị gì để nội soi an toàn?

Người bệnh thường cần nhịn ăn ít nhất 6 giờ và nhịn uống nước trong khoảng thời gian theo hướng dẫn của cơ sở nội soi; không tự ý uống sữa, cà phê, nước có màu hoặc ăn kẹo cao su trước khi soi.

Cần mang theo đơn thuốc đang dùng, kết quả xét nghiệm cũ, thông tin dị ứng thuốc và bệnh nền.

Sau nội soi an thần, nên nghỉ tại khu hồi tỉnh đến khi tỉnh táo, ăn uống lại theo hướng dẫn, tránh rượu bia trong ngày.

Nếu sau nội soi có đau bụng tăng dần, sốt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen nhiều, khó thở hoặc choáng váng kéo dài, cần liên hệ cơ sở y tế ngay.

7. Phương pháp điều trị sau nội soi phụ thuộc vào nguyên nhân

Nội soi là phương pháp chẩn đoán và có thể can thiệp, không phải là “thuốc điều trị” đau dạ dày. Kết quả nội soi sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây đau do viêm dạ dày, loét dạ dày tá tràng, trào ngược, polyp, Barrett thực quản, xuất huyết tiêu hóa hoặc tổn thương nghi ngờ ung thư.

Điều trị theo nguyên nhân, có thể gồm thuốc giảm tiết acid, phác đồ diệt H. pylori, điều chỉnh thuốc giảm đau NSAID, thay đổi lối sống, theo dõi định kỳ, cắt polyp hoặc sinh thiết làm mô bệnh học. Với tổn thương nghi ngờ ác tính, người bệnh cần được chuyển khám chuyên khoa ung bướu/ngoại tiêu hóa để đánh giá giai đoạn và hướng điều trị.

Kết luận

Nội soi dạ dày không đau nhìn chung là lựa chọn an toàn và hữu ích, đặc biệt với người sợ nội soi, phản xạ nôn mạnh hoặc cần thủ thuật kỹ hơn.

Tuy nhiên, an toàn phụ thuộc vào đúng chỉ định, khai báo bệnh nền đầy đủ, nhịn ăn đúng hướng dẫn, quy trình gây mê/an thần và năng lực xử trí của cơ sở y tế.

Người bệnh không nên chỉ chọn nơi “giá rẻ” hoặc “làm nhanh”, mà nên ưu tiên nơi có bác sĩ tiêu hóa, ekip gây mê/hồi tỉnh, thiết bị theo dõi và khả năng xử trí biến chứng.

Phần 2. Đi nội soi dạ dày không đau ở đâu tốt tại Hà Nội?

Dưới đây là gợi ý theo các tiêu chí: uy tín bệnh viện, thế mạnh tiêu hóa, đội ngũ bác sĩ, trang thiết bị nội soi và khả năng xử trí khi phát hiện tổn thương. Danh sách mang tính tham khảo; người bệnh nên gọi trước để xác nhận lịch khám, chi phí, yêu cầu nhịn ăn và điều kiện gây mê/an thần.