TI-RADS 5 có nguy hiểm không? Khám ở đâu?

Bài viết tham khảo chuyên môn Nội tiết - Tuyến giáp, ung bướu dành cho người bệnh có kết quả siêu âm nhân giáp TI-RADS 5

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ

Phần 1. Giải thích chuyên môn về TI-RADS 5

TI-RADS 5 có nguy hiểm không? Câu trả lời ngắn gọn là: có nguy cơ cao hơn các nhóm TI-RADS 0-4, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư.

TI-RADS là hệ thống phân tầng nguy cơ nhân tuyến giáp dựa trên siêu âm. Khi kết quả ghi TI-RADS 5 hoặc TR5, bác sĩ hiểu rằng nhân giáp có nhiều dấu hiệu nghi ngờ ác tính, cần được đánh giá tiếp bằng bác sĩ chuyên khoa Nội tiết, Chẩn đoán hình ảnh, Ung bướu hoặc Ngoại tuyến giáp.

Điều quan trọng nhất là người bệnh không nên hoảng loạn, cũng không nên chủ quan. Siêu âm chỉ giúp phân tầng nguy cơ; để kết luận bản chất lành tính hay ác tính thường cần chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA), xét nghiệm hormone tuyến giáp và đánh giá lâm sàng toàn diện [1][2][3].

1. TI-RADS 5 là gì?

TI-RADS 5 là nhóm nhân tuyến giáp có mức độ nghi ngờ cao trên siêu âm. Các đặc điểm thường khiến nhân giáp được xếp nguy cơ cao gồm: nhân đặc, rất giảm âm, bờ không đều, vi vôi hóa, chiều cao lớn hơn chiều rộng, dấu hiệu xâm lấn vỏ bao hoặc hạch cổ nghi ngờ.

Theo ACR TI-RADS, TR5 là nhóm “nguy cơ cao”; với nhân TR5 từ 1 cm trở lên, thường được khuyến nghị chọc hút tế bào FNA; với nhân nhỏ hơn nhưng từ khoảng 0,5 cm, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sát bằng siêu âm tùy tình huống [1].

Theo EU-TIRADS, nhóm TIRADS 5 là nhóm nguy cơ cao, với nguy cơ ác tính được báo cáo dao động rộng, khoảng 26-87%, tùy quần thể nghiên cứu và tiêu chuẩn đánh giá [2].

2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Đa số nhân tuyến giáp không có một nguyên nhân đơn lẻ rõ ràng.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý tuyến giáp hoặc ung thư tuyến giáp gồm: tiền sử chiếu xạ vùng đầu cổ, gia đình có người mắc ung thư tuyến giáp hoặc hội chứng di truyền liên quan, nữ giới, rối loạn miễn dịch tuyến giáp, thiếu hoặc thừa iod trong khẩu phần, viêm tuyến giáp mạn tính, hoặc phát hiện nhân giáp khi khám sức khỏe định kỳ.

Tuy nhiên, có yếu tố nguy cơ không có nghĩa chắc chắn mắc ung thư; ngược lại, nhiều người có ung thư tuyến giáp không có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Vì vậy, đánh giá nguy cơ cần dựa vào siêu âm chuẩn, khám lâm sàng, xét nghiệm và FNA khi có chỉ định [3][4].

3. Triệu chứng thường gặp

Phần lớn nhân giáp, kể cả nhân nghi ngờ như TI-RADS 5, có thể không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu và được phát hiện tình cờ khi siêu âm cổ. Khi nhân lớn hơn hoặc có tổn thương kèm theo, người bệnh có thể thấy khối vùng cổ di động theo nhịp nuốt, cảm giác vướng cổ, khó nuốt, khàn tiếng, đau tức cổ, nổi hạch cổ hoặc cảm giác chèn ép khi nằm.

Nếu tuyến giáp rối loạn chức năng, có thể xuất hiện mệt mỏi, hồi hộp, tim đập nhanh, sút cân, run tay, sợ nóng trong cường giáp; hoặc tăng cân, táo bón, da khô, sợ lạnh, buồn ngủ trong suy giáp.

4. Xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán

Khi có kết quả TI-RADS 5, người bệnh thường cần mang toàn bộ phim, ảnh siêu âm và phiếu kết quả đến bác sĩ chuyên khoa.

Các bước đánh giá thường gồm: khám vùng cổ và hạch cổ; xét nghiệm TSH, FT4, FT3 để đánh giá chức năng tuyến giáp; siêu âm tuyến giáp - hạch cổ bởi bác sĩ có kinh nghiệm; FNA dưới hướng dẫn siêu âm nếu đạt tiêu chuẩn; và đọc kết quả tế bào học theo hệ thống Bethesda.

FNA là thủ thuật tương đối đơn giản, thường được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm để đưa kim đúng vào vùng nghi ngờ nhất của nhân giáp; kết quả có thể là lành tính, ác tính, nghi ngờ ác tính, không xác định hoặc không đủ mẫu [3].

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm calcitonin, thyroglobulin, anti-TPO, anti-Tg, chụp CT/MRI vùng cổ hoặc xạ hình tuyến giáp, nhất là khi có hạch cổ, nhân lớn, nghi xâm lấn hoặc chuẩn bị phẫu thuật [7][8].

5. TI-RADS 5 có phải mổ ngay không?

Không phải tất cả trường hợp TI-RADS 5 đều phải mổ ngay. Hướng xử trí phụ thuộc vào kích thước nhân, vị trí, số lượng nhân, đặc điểm hạch cổ, kết quả FNA, tuổi, bệnh nền, mong muốn của người bệnh và kinh nghiệm của cơ sở điều trị. Nếu FNA lành tính, bác sĩ có thể theo dõi định kỳ bằng siêu âm và khám lại.

Nếu FNA ác tính hoặc nghi ngờ ác tính, người bệnh sẽ được tư vấn phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp tùy tình huống. Nếu ung thư tuyến giáp thể biệt hóa sau mổ có nguy cơ trung bình hoặc cao, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị iod phóng xạ I-131 và theo dõi lâu dài bằng hormone tuyến giáp, thyroglobulin và siêu âm cổ [3][8].

6. Người bệnh cần làm gì khi nhận kết quả TI-RADS 5?

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa sớm, lý tưởng trong vài ngày đến vài tuần, đặc biệt nếu nhân từ 1 cm trở lên, có hạch cổ, khàn tiếng, khó nuốt, nhân tăng kích thước nhanh hoặc tiền sử xạ trị vùng cổ.

Khi đi khám, nên mang kết quả siêu âm cũ, xét nghiệm tuyến giáp, thuốc đang dùng, thông tin bệnh nền và tiền sử gia đình. Không nên tự uống thuốc tiêu u, thuốc nam hoặc trì hoãn FNA nếu bác sĩ đã chỉ định.

Điểm cần nhớ là phần lớn ung thư tuyến giáp, đặc biệt thể nhú và thể biệt hóa, thường có tiên lượng tốt nếu được phát hiện và điều trị đúng thời điểm; vì vậy thái độ phù hợp là bình tĩnh, đánh giá bài bản và theo dõi liên tục.

Phần 2. TI-RADS 5 khám ở đâu tốt ở Hà Nội?

Với TI-RADS 5, nên ưu tiên cơ sở có đủ bốn năng lực: thương hiệu bệnh viện uy tín, chuyên khoa tuyến giáp mạnh, bác sĩ nội tiết - chẩn đoán hình ảnh - ung bướu hoặc ngoại tuyến giáp phối hợp tốt, và có siêu âm tuyến giáp, FNA, xét nghiệm nội tiết, giải phẫu bệnh, phẫu thuật hoặc điều trị ung bướu khi cần. Tại Hà Nội, người bệnh có thể cân nhắc các địa chỉ dưới đây.

Kết luận

Tóm lại, TI-RADS 5 là kết quả cần được quan tâm nghiêm túc vì nguy cơ ác tính cao hơn các nhóm khác, nhưng chưa phải là chẩn đoán ung thư. Bước quan trọng nhất là khám chuyên khoa sớm, siêu âm lại nếu cần tại cơ sở có kinh nghiệm, làm FNA khi đạt tiêu chuẩn và theo dõi hoặc điều trị theo kết quả tế bào học.

Người bệnh nên chọn bệnh viện có đầy đủ năng lực từ chẩn đoán đến điều trị, tránh vừa lo lắng quá mức vừa bỏ lỡ thời điểm đánh giá quan trọng.

Checklist nhanh khi đi khám TI-RADS 5

• Mang phiếu siêu âm, ảnh siêu âm, xét nghiệm tuyến giáp đã làm và đơn thuốc đang dùng.
• Hỏi bác sĩ rõ: nhân giáp kích thước bao nhiêu, có hạch cổ không, có cần FNA không, lịch theo dõi thế nào.
• Không tự kết luận ung thư chỉ dựa vào TI-RADS; cần dựa vào FNA/Bethesda và đánh giá chuyên khoa.
• Nếu đã có kết quả FNA nghi ngờ hoặc ác tính, nên khám chuyên khoa ung bướu hoặc ngoại tuyến giáp để được tư vấn phác đồ.