Bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế: triệu chứng, nguyên nhân, cách đi khám và điều trị

Sản phẩm của BookingCare
Nhóm tác giả: Thảo Hoàng,
Product Manager (Quản lý Sản phầm) tại BookingCare Hơn 7 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Y tế
Phương Nguyễn,
Content Writer (Sáng tạo nội dung) Hơn 5 năm kinh nghiệm biên tập nội dung về Y tế, Chăm sóc sức khỏe
Dung Phan
Content Writer Hơn 2 năm kinh nghiệm sáng tạo nội dung trong lĩnh vực y tế
Xuất bản: 17/07/2017, Cập nhật lần cuối: 19/04/2021
Người kiểm duyệt: Chương Nguyễn
Thành viên sáng lập BookingCare 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Y tế sức khoẻ
Cố vấn y khoa: Pgs.Ts. Nguyễn Mai Hồng,
Nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai Gần 40 năm kinh nghiệm về Chuyên khoa Nội, Nội Cơ xương khớp
Bác sĩ Nguyễn Dương Nhật Thi,
Hiện là Bác sĩ chuyên khoa Chấn thương, chỉnh hình, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức Hơn 5 năm kinh nghiệm khám và điều trị Ngoại khoa
Ts.Bs. Vũ Thái Hà
Trưởng khoa Khoa nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tế bào gốc - BV Da liễu Trung ương Gần 20 năm kinh nghiệm khám và điều trị

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế ảnh hưởng đến hơn 2% dân số, có nghĩa là căn bệnh này phổ biến hơn bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn hoảng sợ.

BookingCare là Nền tảng Y tế chăm sóc sức khỏe toàn diện hàng đầu Việt Nam kết nối người dùng với trên 150 bệnh viện - phòng khám uy tín, hơn 1,000 bác sĩ chuyên khoa giỏi và hàng nghìn dịch vụ, sản phẩm y tế chất lượng cao.
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
Người bị ám ảnh sợ bẩn có thể liên tục rửa tay cho đến khi tay đỏ và rát (Ảnh minh họa: pixabay.com)

Theo nghiên cứu của Học viện Sức khỏe Tâm thần Hoa Kỳ cho thấy căn bệnh rối loạn ám ảnh cưởng chế đang dần trở nên phổ biến.

Theo đó, rối loạn ám ảnh cưỡng chế ảnh hưởng đến hơn 2% dân số, có nghĩa là căn bệnh này phổ biến hơn bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn hoảng sợ.

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là một bệnh trong nhóm các bệnh về sức khỏe tâm thần ngày càng hay gặp trong cộng đồng xã hội. Bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe, cuộc sống và công việc của người bệnh.

Để bạn đọc hiểu hơn về bệnh tâm thần phân liệt và có những thông tin chính xác nhất, BookingCare đã trao đổi cùng bác sĩ chuyên khoa Tâm thần - Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu hiện đang là Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Mai Hương về những vấn đề người bệnh thường thắc mắc.

THÔNG TIN TIẾN SĨ, BÁC SĨ TRẦN THỊ HỒNG THU

  • Bác sĩ Chuyên khoa Tâm thần
  • Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương (từ 2016 - nay)
  • Nguyên Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương (2012 - 2016)
  • Nguyên là bác sĩ điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Hà Nội (1993 - 1999)
TS.BS Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là gì

 Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là một loại rối loạn lo âu, trong đó có suy nghĩ và lo sợ không hợp lý (ám ảnh) dẫn đến tham gia vào các hành vi lặp đi lặp lại. Rối loạn ám ảnh cưỡng chế thường xoay quanh các chủ đề, chẳng hạn như một nỗi sợ hãi bị ô nhiễm bởi vi trùng.

Người bị ảnh hưởng của bệnh có những ý nghĩ và hành vi lặp lại một cách vô nghĩa mà không kiểm soát được chẳng hạn rửa tay hàng chục lần mặc dù tay đã sạch hay dành quá nhiều thời gian để sắp xếp đồ vật trong nhà quá mức gọn gàng.

Triệu chứng bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế 

Theo bác sĩ Trần Thị Hồng Thu đặc điểm chủ yếu của chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế là nỗi ám ảnh lặp đi lặp lại hay sự ép buộc nặng đến mức họ dành tất cả những thời gian mà họ có để phục vụ cho nỗi ám ảnh đó.

Các triệu chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế bao gồm cả sự ám ảnh và cưỡng chế.

Ý nghĩ ám ảnh 

Hành vi cưỡng chế 

Ám ảnh là những ý tưởng, suy nghĩ hay hình ảnh cứ xuất hiện liên tục, xâm nhập vào đầu óc khiến cho tâm thần bồn chồn, mỏi mệt. Thể hiện sự sợ hãi có tính chất hoang tưởng một cách dai dẳng, lo âu thái quá về sạch sẽ hay mọi thứ phải thật hoàn hảo là những biểu hiện hay gặp.

Người bệnh thường bị ám ảnh theo chủ đề:

  • Sợ bị bẩn.
  • Sợ gây tổn hại tới người khác.
  • Sợ mắc sai lầm.
  • Sợ hành vi của mình không được chấp nhận.
  • Đòi hỏi tính cân đối và chính xác.
  • Nghi ngờ quá mức.

Cưỡng chế là những hành động lặp đi lặp lại như rửa tay, kiểm tra không ngừng nhằm giảm thiểu đi nỗi lo lắng, mỏi mệt. Bệnh nhân cảm thấy mình cần phải làm những hành động đó để giảm sự lo âu đi, hoặc để phòng ngừa chuyện gì đó. Ví dụ, người bị ám ảnh bị bẩn, họ có thể giảm đi nỗi sợ hãi đó bằng cách rửa tay cho đến khi da đỏ lựng lên.

Các hành vi ép buộc thường gặp:

  • Rửa và làm sạch.
  • Đếm.
  • Kiểm tra liên tục.
  • Yêu cầu đã khẳng định.
  • Thực hiện cùng một hành động liên tục.
  • Đúng trật tự. 

Nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Các lý thuyết chính

Nguyên nhân của rối loạn ám ảnh cưỡng chế vẫn chưa được xác định rõ. Các lý thuyết chính bao gồm:

  • Sinh học: Một số bằng chứng cho thấy bệnh có thể là một kết quả của sự thay đổi tự nhiên hóa học của cơ thể hoặc chức năng não.
  • Môi trường: Một số nhà nghiên cứu tin rằng bệnh xuất phát từ thói quen liên quan đến hành vi đã học được qua thời gian. Ví dụ thói quen kiểm tra cửa thường xuyên.
  • Thiếu serotonin: Cấp không đầy đủ của serotonin, một trong những chất hóa học của bộ não, có thể đóng góp cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế.
  • Liên cầu họng: Một số nghiên cứu cho rằng một số trẻ em phát triển rối loạn ám ảnh cưỡng chế sau khi nhiễm liên cầu nhóm A, liên cầu khuẩn tán huyết beta.

Yếu tố nguy cơ

Yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển hoặc gây ra chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế bao gồm:

  • Lịch sử gia đình: Cha mẹ hoặc thành viên gia đình khác với rối loạn có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh.
  • Các sự kiện cuộc sống căng thẳng: Nếu có xu hướng phản ứng mạnh mẽ với sự căng thẳng, nguy cơ có thể tăng lên. Phản ứng này có thể gây ra những suy nghĩ xâm nhập, lễ nghi và các đặc tính cảm xúc buồn bực của rối loạn ám ảnh cưỡng chế.

  • Mang thai: Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ mang thai và bà mẹ mới sinh có nguy cơ cao, nhưng nó không rõ ràng lý do tại sao.

Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Các tiêu chuẩn chung

  • Phải có hoặc ám ảnh hoặc hành vi ép buộc.
  • Phải nhận ra rằng sự ám ảnh và ép buộc là quá nhiều hoặc không hợp lý.
  • Ám ảnh và ép buộc ảnh hưởng đáng kể đến thói quen hàng ngày.

Ý nghĩ ám ảnh phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể

  • Suy nghĩ thường xuyên và liên tục, hình ảnh được xâm nhập và gây ra đau khổ.
  • Những suy nghĩ không chỉ đơn giản là lo lắng quá mức về vấn đề thực sự trong cuộc sống.
  • Cố gắng để bỏ qua hoặc ngăn chặn những suy nghĩ, hình ảnh hoặc xung.
  • Có biết những suy nghĩ, hình ảnh và xung động là một sản phẩm của tâm của riêng.

Hành vi cưỡng chế phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể

  • Lặp đi lặp lại hành vi cảm thấy hướng để thực hiện, chẳng hạn như rửa tay, hoặc hành vi lặp đi lặp lại tinh thần, chẳng hạn như đếm thầm.
  • Các hành vi này hoặc hành vi tâm thần có nghĩa là để ngăn chặn hoặc làm giảm suy về nỗi ám ảnh không thực tế.

Điều trị rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế

Nếu bạn bị rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế, chuyên gia trị liệu sẽ dùng cách tiếp cận ba mũi nhọn để điều trị, bao gồm:

Trị liệu về hành vi nhận thức

Đây là một loại trị liệu tâm thần phổ biến. Trong quá trình trị liệu hành vi nhận thức, bạn sẽ gặp một chuyên gia tâm thần theo một kế hoạch đã được xây dựng trước. Bạn sẽ trao đổi với chuyên gia về bất kỳ vấn đề lo âu, căng thẳng hoặc trầm cảm nào của mình. Chuyên gia tâm thần cũng sẽ khuyến khích bạn bớt chú trọng vào công việc, thay vào đó, chú ý hơn đến gia đình, giải trí và các mối quan hệ cá nhân khác.

Dùng thuốc

Bác sỹ cũng có thể sẽ kê đơn thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc để làm giảm việc suy nghĩ cứng nhắc và theo định hướng. Sử dụng thuốc lâu dài thường không được khuyến nghị cho bệnh nhân bị rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế.

Luyện tập thư giãn

Luyện tập thư giãn bao gồm kỹ năng hít thở và kỹ năng thư giãn để làm giảm cảm giác căng thẳng của bạn. Ví dụ về các bài luyện tập thư giãn này là tập yoga hay thái cực quyền.

Xem thêm Clip

  • Bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế

  • Thực hiện: Đài TH HTV7
  • Thời lượng: 10 phút 27 giây

Khám và điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng chế ở đâu

Triển vọng của người bị rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế thường tốt hơn những rối loạn tâm lý khác. Điều trị có thể giúp bạn nhận thức rõ hơn về việc các triệu chứng của bệnh ảnh hưởng tiêu cực đến người khác như thế nào.

Cũng như các rối loạn tâm thần khác, tìm ra cách điều trị phù hợp với bạn là nền tảng của việc điều trị thành công. Trị liệu về nhận thức có thể cải thiện khả năng tương tác và đồng cảm với người thân.

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là một trong những bệnh sức khỏe tâm thần hay gặp, khi cần đi khám người bệnh (hoặc người thân) nên đi khám với bác sĩ chuyên khoa Tâm thần (Tâm bệnh).

Một số cơ sở khám và điều trị có uy tín như

Bác sĩ khám, tư vấn từ xa

Người bệnh cũng có thể lựa chọn khám, tư vấn với bác sĩ tâm thần từ xa thông qua cuộc gọi có hình Video trực tuyến. Bệnh nhân ở tại nhà kết nối với bác sĩ từ xa nhanh chóng, đơn giản và hiệu quả.

Nội dung bài viết trên đây được tham khảo ý kiến chuyên môn của Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương.

 
 

Đặt khám dễ dàng cùng BookingCare

Sau đây là một số bác sĩ giỏi (hoặc đơn vị uy tín) chuyên Khám và điều trị bệnh tâm thần. Bệnh nhân có thể đặt lịch trước tại đây để đi khám và điều trị hiệu quả.

Đặt khám tư vấn với bác sĩ từ xa qua Video

Bác sĩ sức khỏe tâm thần (trầm cảm, mất ngủ, rối loạn giấc ngủ, rối loạn cảm xúc...) khám và tư vấn các vấn đề sức khỏe tâm lý, tâm thần từ xa qua Video mà không cần phải đến bệnh viện.

Tài liệu tham khảo
1. http://www.dieutri.vn/tamthan/21-7-2011/s1075/roi-loan-am-anh-cuong-che-ocd.htm
2.https://vi.wikipedia.org/wiki/R%E1%BB%91i_lo%E1%BA%A1n_%C3%A1m_%E1%BA%A3nh_c%C6%B0%E1%BB%A1ng_ch%E1%BA%BF
Lưu ý khi sử dụng

Nội dung trong bài chỉ mang tính tham khảo, bệnh nhân không nên tự ý điều trị mà cần phải tham khảo thêm lời khuyên của bác sĩ. Chúng tôi không chịu trách nhiệm nào do việc áp dụng các thông tin trong các bài viết gây ra.

Đội ngũ BookingCare
Góp ý về bài viết

Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc và các nhà chuyên môn về nội dung bài viết này.

© 2022 BookingCare.
Facebook/Youtube/