Điều trị rối loạn thần kinh thực vật bằng thực tập hơi thở chánh niệm

Hơi thở chánh niệm là gì?

Theo Thiền sư Thích Nhất Hạnh, nền tảng căn bản của thực tập chánh niệm là đưa sự chú tâm của mình trở về với hơi thở vào và hơi thở ra. Đó gọi là chánh niệm về hơi thở vào và hơi thở ra.

Bất kể lúc nào, khi đi, khi làm vườn, ngồi máy tính, ngồi trên xe otô, trên máy bay hoặc làm bất kỳ việc gì chúng ta cũng có thể thực hành hơi thở chánh niệm. Ta có thể nói:
"Thở vào, tôi biết tôi đang thở vào
Thở ra, tôi biết tôi đang thở ra".

Điều này tuy đơn giản nhưng lại rất hiệu nghiệm không chỉ trong cuộc sống hằng ngày mà còn có tác dụng rất tốt trong chữa bệnh và phục hồi sức khỏe. Hơi thở chánh niệm rất hữu ích với bệnh nhân rối loạn thần kinh thực vật (rối loạn thần kinh tim, thần kinh tự trị).

Vì sao như vậy?

Mọi hoạt động của cơ thể chúng ta đều do hệ thần kinh chi phối. Bao gồm 2 hệ thần kinh, hệ thần kinh động vật và hệ thần kinh thực vật.
Trong cơ thể, hệ thần kinh động vật và hệ thần kinh thực vật điều khiển hoạt động của các cơ quan khác nhau. Tuy nhiên, phổi là cơ quan vừa chịu sự chi phối bởi cả thần kinh động vật và cả thần kinh thực vật. Việc tập thở hít vào - thở ra làm cho phổi giãn nở, tác động vào nội tạng.

Bằng việc thở có ý thức, điều khiển bởi thần kinh động vật, tác động đến giãn nở của phổi, từ đó tác dụng điều hòa rối loạn thần kinh thực vật.

Những người có rối loạn thần kinh thực vật, ngoài việc dùng thuốc điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh về mức ổn định, thì tập luyện hít vào - thở ra (Thiền, Yoga) sẽ rất tốt để hỗ trợ điều trị rối loạn thần kinh thực vật.

Rối loạn thần kinh thực vật ảnh hưởng đến các cơ quan như nhịp tim, huyết áp, mồ hôi và tiêu hóa... Một số người khi đứng trước một sự việc quan trọng như thi cử, gặp người lạ, trước chuyến đi xa, ở trên độ cao, trước đám đông... thường có biểu hiện hồi hộp, đánh trống ngực, lo lắng hoặc mất bình tĩnh trong xử lý công việc.

Lúc đó, thực hành hơi thở chánh niệm rất hiệu nghiệm để điều hòa rối loạn thần kinh thực vật, trở lại trạng thái nhịp tim bình thường, bình tĩnh hơn trong xử lý công việc...

Cần làm ngay động tác đơn giản hít vào, thở ra một cách có ý thức trong vòng vài chục giây: hít sâu bằng mũi, phình bụng ra, để phổi nở ra, sau đó thở ra từ từ bằng miệng. 

"Thở vào, tôi biết tôi đang thở vào
Thở ra, tôi biết tôi đang thở ra".

Chú tâm vào hơi thở vào và hơi thở ra giúp ta đem tâm trở về với thân, có mặt trọn vẹn với giây phút "hiện tại, bây giờ và ở đây".

Đây là phép thực hành hơi thở chánh niệm rất hiệu nghiệm để đưa tâm của ta về với thân của ta mà xua đi những bồn chồn, lo lắng để bình tĩnh trở lại.