Rối loạn nhân cách: Biểu hiện, cách điều trị và khi nào cần đi khám?

Người rối loạn nhân cách thường ngủ ít, không có cảm xúc, thích làm cho người khác có cảm giác tội lỗi, luôn nói dối và vô trách nhiệm... Điều này gây ra những rắc rối và hạn chế đáng kể trong các mối quan hệ, hoạt động xã hội, công việc và trường học. Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu sẽ chia sẻ thêm về rối loạn này trong nội dung sau.

BookingCare là Nền tảng Y tế Chăm sóc sức khỏe toàn diện kết nối người dùng với dịch vụ y tế - chăm sóc sức khỏe hiệu quả, tin cậy với trên 100 bệnh viện, phòng khám uy tín, hơn 600 bác sĩ chuyên khoa giỏi và hàng nghìn dịch vụ y tế chất lượng.
Người mắc rối loạn nhân cách luôn nghi ngờ mọi thứ xung quanh mình
Người mắc rối loạn nhân cách luôn nghi ngờ mọi thứ xung quanh mình

Rối loạn nhân cách (còn được gọi là trạng thái biển đổi nhân cách) là một dạng rối loạn tâm thần khó phát hiện.

Nhìn từ bên ngoài, người rối loạn nhân cách có thể trông rất bình thường, không có gì khác biệt. Thế nhưng bên trong, họ thiếu thấu cảm và hối hận, mang tính cách mạnh bạo, tự cao tự đại và có những hành vi chống đối xã hội kéo dài.

Để làm rõ thêm vấn đề này, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu sẽ chia sẻ thêm trong nội dung dưới đây.

THÔNG TIN TIẾN SĨ, BÁC SĨ TRẦN THỊ HỒNG THU

  • Bác sĩ Chuyên khoa Tâm thần
  • Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương (từ 2016 - nay)
  • Nguyên Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương (2012 - 2016)
  • Nguyên là bác sĩ điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Hà Nội (1993 - 1999)

Rối loạn nhân cách là gì?

Rối loạn nhân cách là một loại bệnh tâm thần mà gặp vấn đề về nhận thức và liên quan đến tình huống, đến mọi người - bao gồm cả bản thân mình. Nói chung, có rối loạn nhân cách có nghĩa là có tư suy và hành xử cứng nhắc và không lành mạnh.

Rối loạn nhân cách trước đây thường được gọi là nhân cách bệnh, với tỉ lệ mắc phải ở nhiều nước trên thế giới vào khoảng 2,3%. Trong nhiều trường hợp không dễ dàng nhận ra có rối loạn nhân cách vì suy nghĩ và hành động người bệnh có vẻ tự nhiên.

Người rối loạn nhân cách thường ngủ ít, không có cảm xúc, thích làm cho người khác có cảm giác tội lỗi, luôn nói dối và vô trách nhiệm... Điều này gây ra những rắc rối và hạn chế đáng kể trong các mối quan hệ, hoạt động xã hội, công việc và trường học.

Rối loạn nhân cách thường phát triển ở lứa tuổi vị thành niên, bệnh thường kéo dài hết đời người. Rối loạn nhân cách chủ yếu là sự biến đổi các thuộc tính về ý chí, nhưng trí tuệ vẫn còn được duy trì tương đối bình thường.

Triệu chứng, biểu hiện rối loạn nhân cách 

Rối loạn nhân cách có rất nhiều loại và được chia thành 3 nhóm sau: 

  • Nhóm rối loạn nhân cách Cluster A: được đặc trưng bởi suy nghĩ hoặc hành vi kỳ quặc, lập dị. Chúng bao gồm rối loạn nhân cách hoang tưởng, rối loạn nhân cách phân lập và rối loạn nhân cách Schizotypal
  • Nhóm rối loạn nhân cách Cluster B: được đặc trưng bởi suy nghĩ hoặc hành vi kịch tính, quá xúc động hoặc không thể đoán trước. Chúng bao gồm rối loạn nhân cách chống đối xã hội, rối loạn nhân cách ranh giới, rối loạn nhân cách theo lịch sử và rối loạn nhân cách tự ái.
  • Nhóm rối loạn nhân cách Cluster C: được đặc trưng bởi suy nghĩ hoặc hành vi lo lắng, sợ hãi. Chúng bao gồm rối loạn nhân cách tránh né, rối loạn nhân cách phụ thuộc và rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế.
Phân loạiBiểu hiện

Rối loạn nhân cách hoang tưởng

(Nhóm A)

  • Mất lòng tin và nghi ngờ đối với người khác 
  • Luôn nghi ngờ người khác đang cố gắng làm hại hoặc lừa dối bạn
  • Nghi ngờ không chính đáng về lòng trung thành hoặc sự đáng tin cậy của người khác
  • Không dám tâm sự với người khác, lo sợ họ biết điểm yếu để làm hại bạn
  • Kích động, giận dữ với những lời nói, lời nhận xét bình thường
  • Nghi ngờ không chính đáng bạn đời không chung thủy

Rối loạn nhân cách phân lập

(Nhóm A)

  • Thiếu quan tâm đến các mối quan hệ xã hội hoặc cá nhân, thích ở một mình
  • Hạn chế về biểu hiện cảm xúc 
  • Không hứng thú trong hầu hết các hoạt động
  • Không có khả năng tiếp nhận các tín hiệu xã hội bình thường
  • Biểu hiện lạnh lùng hoặc thờ ơ với người khác

Rối loạn nhân cách Schizotypal

(Nhóm A)

  • Cách ăn mặc, suy nghĩ, niềm tin, lời nói hoặc hành vi khác thường
  • Có ảo thanh (âm thanh thì thầm bên tai hoặc trong đầu)
  • Cảm thấy lo lắng với xã hội, thiếu hoặc không thoải mái với các mối quan hệ thân thiết
  • Phản ứng thờ ơ với mọi người
  • "Tư duy kỳ diệu" - tin rằng bạn có thể ảnh hưởng đến mọi người và sự kiện bằng suy nghĩ của mình
  • Tin rằng một số sự cố hoặc sự kiện ngẫu nhiên trong cuộc sống có thông điệp ẩn chỉ dành cho bạn

Rối loạn nhân cách phản xã hội

(Nhóm B)

  • Không quan tâm đến nhu cầu hoặc cảm xúc của người khác
  • Liên tục nói dối, ăn cắp, sử dụng bí danh, lừa đảo người khác
  • Các vi phạm, vấn đề liên quan đến luật pháp
  • Vi phạm nhiều lần quyền của người khác
  • Hành vi hung hăng, thường xuyên bạo lực
  • Không quan tâm đến sự an toàn của bản thân hoặc người khác
  • Không hối hận về hành vi sai trái của mình

Rối loạn nhân cách ranh giới

(Nhóm B)

  • Hành vi bốc đồng và nguy hiểm, chẳng hạn như quan hệ tình dục không an toàn, cờ bạc hoặc ăn uống vô độ...
  • Mối quan hệ không ổn định và căng thẳng
  • Tâm trạng lên xuống thất thường, thường là phản ứng với căng thẳng giữa các cá nhân
  • Hành vi tự sát hoặc đe dọa tự gây thương tích cho mình và người khác
  • Nỗi sợ hãi mãnh liệt khi ở một mình hoặc bị bỏ rơi
  • Cảm giác trống rỗng liên tục
  • Biểu hiện tức giận thường xuyên, dữ dội

Rối loạn nhân cách kịch tính

(Nhóm B)

  • Không ngừng tìm kiếm sự chú ý
  • Quá xúc động, kịch tính hoặc khiêu khích để thu hút sự chú ý
  • Nhạy cảm mạnh mẽ với góp ý và phê bình của người khác
  • Dễ bị ảnh hưởng bởi người khác
  • Cảm xúc nông cạn, thay đổi nhanh chóng
  • Quan tâm quá mức đến ngoại hình
  • Nghĩ rằng mối quan hệ với những người khác gần gũi hơn so với thực tế

Rối loạn nhân cách ái kỷ

(Nhóm B)

  • Tin rằng bạn đặc biệt và quan trọng hơn những người khác
  • Mơ tưởng hão huyền về thành công, sức mạnh và sức hấp dẫn
  • Phóng đại thành tích hoặc tài năng
  • Mong ngợi khen và ngưỡng mộ
  • Không nhận ra cảm xúc và cảm xúc của người khác
  • Ghen tị với người khác hoặc tin rằng người khác ghen tị với bạn

Rối loạn nhân cách tránh né

(Nhóm C)

  • Quá nhạy cảm với những lời chỉ trích hoặc từ chối
  • Cảm thấy không đủ, kém hoặc kém hấp dẫn
  • Tránh các hoạt động công việc đòi hỏi sự tiếp xúc giữa các cá nhân
  • Bị ức chế về mặt xã hội, rụt rè và cô lập, tránh các hoạt động mới hoặc gặp gỡ người lạ
  • Cực kỳ nhút nhát trong các tình huống xã hội và các mối quan hệ cá nhân
  • Sợ bị phản đối, xấu hổ hoặc bị chế giễu

Rối loạn nhân cách phụ thuộc

(Nhóm C)

  • Phụ thuộc quá nhiều vào người khác và cảm thấy cần được chăm sóc
  • Hành vi phục tùng hoặc đeo bám người khác
  • Sợ phải tự chăm sóc bản thân hoặc tự bảo vệ bản thân nếu bị bỏ rơi
  • Thiếu tự tin, cần nhiều lời khuyên và sự trấn an của người khác để đưa ra những quyết định dù là nhỏ
  • Khó khăn khi bắt đầu hoặc tự thực hiện các dự án do thiếu tự tin
  • Khó không đồng ý với người khác, sợ bị phản đối
  • Khả năng chịu đựng đối xử kém hoặc lạm dụng, ngay cả khi có các lựa chọn khác
  • Cần khẩn cấp bắt đầu một mối quan hệ mới khi mối quan hệ thân thiết đã kết thúc

Rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế

(Nhóm C)

  • Mối quan tâm đến chi tiết, trật tự và quy tắc
  • Có xu hướng hoàn hảo quá mức, dẫn đến đau khổ khi không đạt được sự hoàn hảo, chẳng hạn như cảm thấy không thể hoàn thành một dự án vì bạn không đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của riêng mình
  • Mong muốn kiểm soát mọi người, nhiệm vụ và tình huống và không có khả năng ủy quyền nhiệm vụ
  • Bỏ bê bạn bè và các hoạt động thú vị vì quá cam kết với công việc hoặc dự án
  • Không có khả năng loại bỏ các đồ vật bị hỏng hoặc không có giá trị
  • Cứng nhắc và cứng đầu
  • Kiểm soát chặt chẽ, sai lầm đối với việc lập ngân sách và chi tiêu tiền

Khi nào cần đi khám?

Nếu có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào của rối loạn nhân cách (như bảng trên),bạn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tâm thần để chẩn đoán chính xác tình trạng và mức độ. 

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh rối loạn nhân cách có thể gây nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc và các mối quan hệ xã hội của người bệnh. Càng để lâu việc điều trị càng trở nên khó khăn. 

Những trường hợp chưa đi khám được ngay, bạn có thể thăm khám với bác sĩ qua Video để được chẩn đoán và tư vấn điều trị ban đầu. 

Rối loạn nhân cách có nhiều dạng và biểu hiện khác nhau
Rối loạn nhân cách có nhiều dạng và biểu hiện khác nhau - Ảnh: Verywellmind

Nguyên nhân gây rối loạn nhân cách

Nhân cách là sự kết hợp của những suy nghĩ, cảm xúc và hành vi khiến bạn trở nên cá nhân khác biệt và chỉ có một. Đó là cách bạn nhìn, hiểu và liên hệ với thế giới bên ngoài, cũng như cách bạn nhìn nhận về bản thân.

Nhân cách hình thành trong thời thơ ấu, được hình thành dựa trên các yếu tố:

  • Gen di truyền: một số đặc điểm tính cách có thể di truyền, những đặc điểm này đôi khi được gọi là tính khí của bạn
  • Môi trường sống: nhân cách, tính cách có thể này liên quan đến môi trường bạn lớn lên, các sự kiện đã xảy ra và mối quan hệ với các thành viên trong gia đình và những người khác cũng có thể ảnh hưởng

Rối loạn nhân cách có thể do sự kết hợp những ảnh hưởng di truyền và môi trường sống. Gen có thể khiến bạn có nguy cơ rối loạn nhân cách và hoàn cảnh sống có thể kích hoạt sự phát triển của căn bệnh này. 

Ngoài ra, sự giáo dục không hợp lí, thiếu tế nhị của gia đình, những tác động không lành mạnh, không phù hợp lối sống có văn hóa của môi trường tự nhiên và xã hội, các stress kéo dài làm cho sự phát triển tâm thầm ở lứa tuổi của trẻ em và thiếu niên bị lệch lạc... có thể là nguyên nhân dẫn đến rối loạn nhân cách.

Yếu tố nguy cơ 

Mặc dù nguyên nhân chính xác của rối loạn nhân cách chưa có nghiên cứu chính xác, nhưng một số yếu tố dường như làm tăng nguy cơ phát triển hoặc kích hoạt rối loạn nhân cách, bao gồm:

  • Tiền sử gia đình bị rối loạn nhân cách hoặc bệnh tâm thần khác
  • Cuộc sống gia đình bạo hành, không ổn định hoặc hỗn loạn trong thời thơ ấu
  • Được chẩn đoán mắc chứng rối loạn ứng xử thời thơ ấu
  • Các biến đổi trong cấu trúc và hóa học não...

Rối loạn nhân cách có nguy hiểm không?

Rối loạn nhân cách có thể gây nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống của cả người bệnh, người thân và những người xung quanh.

Rối loạn nhân cách có thể gây ra các vấn đề với các mối quan hệ xã hội, công việc hoặc trường học, và có thể dẫn đến cô lập xã hội hoặc lạm dụng rượu hoặc ma túy.

Chẩn đoán rối loạn nhân cách 

Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị rối loạn nhân cách, chẩn đoán có thể được xác định bằng cách:

  • Khám sức khỏe: Bác sĩ chuyên khoa Tâm thần có thể thăm khám và hỏi những câu hỏi chuyên sâu về sức khỏe tinh thần của bạn.
  • Trong một số trường hợp, các triệu chứng của bạn có thể liên quan đến một vấn đề sức khỏe thể chất (bệnh lý cơ thể). Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định làm một số xét nghiệm, thăm dò chức năng để chẩn đoán chính xác hơn. 
  • Đánh giá tâm thần: Bác sĩ có thể gợi ý và cung cấp một bài Test (bảng câu hỏi) về suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của bạn.

Phương pháp điều trị rối loạn nhân cách

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào chứng rối loạn nhân cách cụ thể mà bạn đang mắc phải, mức độ nghiêm trọng của bệnh và hoàn cảnh sống của bạn. Việc điều trị cần kiên trì trong thời gian dài. Vì rối loạn nhân cách đã tồn tại từ lâu nên việc điều trị có thể cần nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Bác sĩ chuyên khoa Tâm thần

Chỉ có bác sĩ Tâm thần mới có đủ chuyên môn để chẩn đoán, phân loại và đánh giá mức độ rối loạn nhân cách ở mỗi người. Từ đó, mới có mới có kế hoạch điều trị hiệu quả và đơn thuốc phù hợp. 

Tốt nhất, bạn hãy tìm hiểu và lựa chọn bác sĩ giỏi, bác sĩ nhiều kinh nghiệm để có những tư vấn và phương án điều trị hiệu quả và an toàn. 

Hiện nay, chưa có loại thuốc nào được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) chấp thuận đặc biệt để điều trị chứng rối loạn nhân cách. Tuy nhiên, một số loại thuốc điều trị rối loạn tâm thần có thể giúp kiểm soát các triệu chứng do rối loạn nhân cách. 

Liệu pháp tâm lý

Liệu pháp tâm lý, còn được gọi là liệu pháp trò chuyện với chuyên gia tâm lý, là một trong những phương pháp điều trị rối loạn nhân cách rất hiệu quả. Tuy nhiên, vì quá trình điều trị bệnh lâu dài, liệu pháp tâm lý sẽ tốn kém nhiều, bạn nên cân nhắc trước. 

Sau khi nghe kể về tâm trạng, cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của bạn, chuyên gia tâm lý có thể giúp người bệnh học cách đối phó với căng thẳng và kiểm soát chứng rối loạn của mình.

Nhập viện điều trị

Trong một số trường hợp, rối loạn nhân cách có thể nghiêm trọng đến mức bạn cần phải nhập viện để được chăm sóc tâm thần. Thường chỉ được khuyến khích khi bạn không thể chăm sóc bản thân đúng cách hoặc khi bạn có nguy cơ gây hại cho bản thân hoặc người xung quanh.

Điều trị rối loạn Tâm thần với bác sĩ chuyên khoa
Điều trị rối loạn Tâm thần với bác sĩ chuyên khoa

Khám và điều trị rối loạn nhân cách ở đâu tốt tại Hà Nội?

Sau đây là một số địa chỉ điều trị các bệnh rối loạn tâm lý uy tín tại Hà Nội, trong đó có điều trị rối loạn nhân cách như là:

1. Viện sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai

  • Địa chỉ: Số 78 Giải Phóng, Đống Đa, HN
  • Nơi khám: Viện sức khỏe Tâm thần - Tòa nhà T4, T5, T6 Bệnh viện Bạch Mai
  • Thời gian
    • Thứ 2 - Thứ 6: khám từ 6h50 - 16h00
    • Thứ 7, Chủ nhật: khám từ 7h30 - 16h00 

2. Khoa Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Lão khoa Trung ương

  • Địa chỉ: Số 1A Phương Mai, Đống Đa, HN
  • Nơi khám
    • Khoa khám bệnh (tầng 1)
    • Khoa khám theo yêu cầu (tầng 2)
  • Thời gian: Khám trầm cảm từ Thứ 2 - Thứ 6 (Thứ 7 có khám theo yêu cầu)

3. Bệnh viện Tâm thần Trung ương I

  • Địa chỉ: Hòa Bình, huyện Thường Tín, HN
  • Nơi khám: Đăng ký khám trầm cảm tại Khoa khám bệnh
  • Thời gian: Khám từ Thứ 2 - Thứ 6 (trong giờ hành chính)

4. Phòng khám và điều trị Stress - TS.BS Trần Thị Hà An

  • Địa chỉ: Ngõ 120 Trường Chinh, Đống Đa, HN

5. Phòng khám Tâm thần KaZuO

  • Địa chỉ: Ô số 13+14, Trung Yên 6, Trung Hoà, Cầu Giấy, Hà Nội

Trên đây là một số thông tin, kiến thức về bệnh rối loạn nhân cách. Đây là một rối loạn tâm thần phổ biến nhưng ít được quan tâm và phát hiện sớm. Hy vọng, bài viết có thể giúp bạn đọc hiểu hơn về bệnh lý này, cũng như biết cách điều trị và thay đổi bản thân. 

Nội dung chuyên môn bài viết trên đây được chia sẻ bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương.

 
 

Đặt khám dễ dàng cùng BookingCare

Sau đây là một số bác sĩ giỏi (hoặc đơn vị uy tín) chuyên Khám chữa rối loạn nhân cách. Bệnh nhân có thể đặt lịch trước tại đây để đi khám và điều trị hiệu quả.

Đặt khám tư vấn với bác sĩ từ xa qua Video

Bác sĩ sức khỏe tâm thần (trầm cảm, mất ngủ, rối loạn giấc ngủ, rối loạn cảm xúc...) khám và tư vấn các vấn đề sức khỏe tâm lý, tâm thần từ xa qua Video mà không cần phải đến bệnh viện.

Về nhóm tác giả cẩm nang

Đội ngũ xây dựng và phát triển nội dung Cẩm Nang

Thảo Hoàng

Phát triển Sản phẩm - 7 năm kinh nghiệm

Phương Nguyễn

Biên tập viên - 4 năm kinh nghiệm

Dung Phan

Sáng tạo nội dung - 2 năm kinh nghiệm

Chương Nguyễn

Sáng tạo nội dung - 6 năm kinh nghiệm

Ban cố vấn chuyên môn Y Khoa

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mai Hồng

Bác sĩ Chuyên khoa II Chuyên ngành Nội

Bác sĩ Nguyễn Dương Nhật Thi

Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Chấn thương, chỉnh hình

Tiến sĩ, Bác sĩ Vũ Thái Hà

Bác sĩ Chuyên khoa Da liễu

Bài viết nội dung trên Cẩm Nang được tạo ra như thế nào

  • Bài viết đảm bảo 3 yếu tố cốt lõi thực tế - tin cậycó xác thực
  • Đi thực tế lấy trải nghiệm và tư liệu
  • Trao đổi tham vấn với Bác sĩ, bệnh viện, phòng khám
  • Tham khảo các nguồn tin cậy
  • Một bài viết là một tác phẩm của tập thể
Tìm hiểu thêm
Tài liệu tham khảo
1. Sách: Học viện Quân Y - Tâm thần học và Tâm lí học Y học – Nxb Quân đội Nhân dân - trang 185
2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/personality-disorders/diagnosis-treatment/drc-20354468
3. https://bvtt-tphcm.org.vn/roi-loan-nhan-cach/
Lưu ý khi sử dụng

Nội dung trong bài chỉ mang tính tham khảo, bệnh nhân không nên tự ý điều trị mà cần phải tham khảo thêm lời khuyên của bác sĩ. Chúng tôi không chịu trách nhiệm nào do việc áp dụng các thông tin trong các bài viết gây ra.

Đội ngũ BookingCare
Góp ý về bài viết

Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc và các nhà chuyên môn về nội dung bài viết này.

Xuất bản: 17/07/2017, Cập nhật lần cuối: 09/04/2021

© 2021 BookingCare.
Facebook/Youtube/pinterest/twitter/