Trầm cảm sau sinh: Dấu hiệu, cách điều trị và thoát khỏi trầm cảm

Có khoảng 80% sản phụ trải qua chứng rối loạn tâm lý sau sinh với biểu hiện: mệt mỏi, buồn bã, mất ngủ... Những triệu chứng này sẽ hết sau từ 1 - 2 tuần. Nếu vẫn kéo dài thì có thể là dấu hiệu của trầm cảm sau sinh. 

BookingCare là Nền tảng Y tế chăm sóc sức khỏe toàn diện đem đến giải pháp giúp cho việc khám bệnh trở nên thuận tiện, dễ dàng, chính xác, hiệu quả (với hơn 100 bệnh viện, hơn 600 bác sĩ chuyên khoa giỏi).
Sau sinh chị em có nguy cơ gia tăng Trầm cảm
Sau sinh chị em có nguy cơ gia tăng Trầm cảm - Ảnh: VnExpress

Những câu chuyện hàng ngày trên truyền thông về trầm cảm sau sinh của người mẹ, dẫn đến những hệ quả đáng tiếc xuất hiện ngày càng nhiều trong những năm gần đây. 

Trầm cảm sau sinh là gì?

Sự ra đời của một đứa trẻ có thể mang đến rất nhiều cảm xúc cho người mẹ như vui mừng, hào hứng, động lực, cho đến lo lắng. Thế nhưng nó còn có thể dẫn đến tình huống không ngờ tới - đó là trầm cảm sau sinh. 

Hầu hết những ai lần đầu làm mẹ đều ít nhiều trải qua hội chứng Baby blues", thường bao gồm: thay đổi tâm trạng, dễ khóc, lo âu và mất ngủ. Tình trạng "baby blues" có thể xảy ra từ 2 - 3 ngày sau sinh và kéo dài khoảng 2 tuần. 

Nhưng ở một số người, tình trạng này không kết thúc sau 2 tuần mà kéo dài và trở nên nặng hơn, được gọi là trầm cảm sau sinh. 

Trầm cảm sau sinh không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, đôi khi nó chỉ là một ảnh hưởng do sinh đẻ. Nếu bạn cũng đang mắc trầm cảm sau sinh, hãy điều trị với bác sĩ Tâm thần để kiểm soát triệu chứng của mình và giúp bạn chăm sóc em bé được tốt hơn.

Dấu hiệu và triệu chứng

Cần phân biệt rõ triệu chứng của Baby blues và trầm cảm sau sinh. Vì Baby blues là tình trạng thường gặp sau khi sinh, và chỉ khi chúng kéo dài trên 2 tuần mới có thể coi là trầm cảm sau sinh.

1. Triệu chứng Baby blues 

Sau khi sinh, cơ thể người mẹ trải qua những biến động nội tiết tố nhằm giúp phục hồi sức khỏe, thu nhỏ tử cung trở lại kích thước bình thường, thúc đẩy quá trình tiết sữa... Những thay đổi nội tiết tố này cũng có thể ảnh hưởng đến trạng thái tâm lý sau khi sinh.

Ngoài ra, thời kỳ hậu sản là một giai đoạn mà mẹ không ngủ hoặc khó ngủ thường xuyên và có những thay đổi lớn về thói quen khi phải chăm sóc em bé. Tất cả những yếu tố này kết hợp với nhau để gây ra hội chứng Baby blues. Một số triệu chứng điển hình như: 

  • Cảm thấy buồn chán
  • Muốn khóc hoặc khóc mà không rõ nguyên nhân
  • Tâm trạng thất thường
  • Dễ cáu gắt
  • Cảm thấy không có sự gắn kết với con
  • Lo lắng về sức khỏe và sự an toàn của em bé
  • Mất ngủ, rối loạn giấc ngủ 
  • Gặp khó khăn khi đưa ra quyết định hoặc suy nghĩ không rõ ràng...

2. Triệu chứng trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh có thể nhầm lẫn với Baby blues, nhưng ở mức độ nặng hơn, thường xuyên hơn và kéo dài hơn. Trầm cảm sau sinh có thể ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc em bé và xử lý các công việc hàng ngày. Các triệu chứng bao gồm: 

  • Cảm xúc hay thay đổi, dễ bùng nổ 
  • Cảm thấy buồn bã hầu như cả ngày
  • Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều
  • Quá mệt mỏi hoặc mất năng lượng
  • Giảm hứng thú và niềm vui trong các hoạt động bạn từng yêu thích
  • Khó chịu và tức giận dữ dội
  • Sợ rằng bạn không phải là một người mẹ tốt
  • Vô vọng
  • Cảm giác vô dụng, xấu hổ, tội lỗi hoặc không đủ
  • Giảm khả năng suy nghĩ rõ ràng, tập trung hoặc đưa ra quyết định
  • Bồn chồn
  • Lo lắng nghiêm trọng và các cơn hoảng loạn
  • Suy nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé của bạn
  • Suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử lặp đi lặp lại

Nếu những triệu chứng trên chưa rõ ràng, chưa đủ thông tin để biết mình có bị trầm cảm hay không, bạn có thể làm bài Test online đánh giá mức độ trầm cảm sau sinh để có câu trả lời chính xác hơn. 

Lưu ý nếu sản phụ có hành vi ngược đãi hay xâm hại trẻ hoặc nghiêm trọng hơn là có 1 ý tưởng “sát nhi” hoặc ý tưởng tự sát cả mẹ lẫn con thì là 1 cấp cứu về tâm thần, cần can thiệp y khoa khẩn cấp.

Do trầm cảm sau sinh chiếm tỷ lệ khá cao với nhiều mức độ khác nhau nên Hiệp hội Nhi khoa Hoa kỳ (AAP) khuyến cáo cần tầm soát tình trạng trầm cảm trên các bà mẹ khi trẻ sơ sinh được 1, 2 và 4 tháng tuổi.

Trầm cảm sau sinh
Sau sinh phụ nữ dễ mắc trầm cảm - Ảnh: Pixabay

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Trầm cảm sau sinh là tình trạng rất dễ gặp phải và do nhiều nguyên nhân gây nên, trầm cảm sau sinh không phải biểu hiện của sự yếu đuối tinh thần. Vì vậy, nếu gặp các triệu chứng như kể trên, hãy nghiêm túc chia sẻ với người thân (chồng, bố mẹ, gia đình, bạn bè...) để giải tỏa căng thẳng. 

Ngoài ra, trầm cảm sau sinh rất cần có sự thăm khám, tư vấn và hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tâm thần. Nếu không có thời gian đi khám, bạn hoàn toàn có thể đăng ký khám từ xa qua Video, vì vậy đừng trì hoãn việc khám bác sĩ. 

Điều quan trọng là hãy tư vấn bác sĩ ngay khi thấy có những triệu chứng sau đây: 

  • Triệu chứng không nhẹ đi hoặc biến mất sau 2 tuần
  • Các triệu chứng đang trở nên tồi tệ hơn
  • Bạn bị ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc em bé
  • Khó hoàn thành công việc hàng ngày
  • Bao gồm những ý nghĩ làm hại bản thân hoặc đứa trẻ

Nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh có thể là kết quả của sự kết hợp các yếu tố thể chất, tinh thần và các yếu tố tác động khác.

1. Thay đổi về sức khỏe thể chất

  • Sau khi sinh, hormone tuyến giáp giảm nhanh chóng gây ra cảm giác mệt mỏi và trầm cảm. Thay đổi về thể tích máu, huyết áp, hệ miễn dịch và chuyển hóa dẫn đến tình trạng mệt mỏi và dễ thay đổi cảm xúc.
  • Ngoài ra, nhiều bà mẹ không được nghỉ ngơi cần thiết cùng với thiếu ngủ liên tục có thể dẫn đến gánh nặng về thể chất và kiệt sức, điều này đóng góp lớn vào các triệu chứng trầm cảm sau sinh.

2. Thay đổi về cảm xúc

  • Những đau đớn phải trải qua do quá trình sinh con, thậm chí phải mổ đẻ có thể kéo dài một vài tuần sau sinh.
  • Những vấn đề về tâm lý như khi con ra đời, cơ thể mất đi một trọng lượng đáng kể, các bà mẹ thường cảm thấy người mình trở nên xấu xí và không còn sự hấp dẫn nữa.
  • Họ thường phải thay đổi về cách sống để chăm sóc con, đặc biệt đối với những người lần đầu làm mẹ. Họ thường quá lo lắng về trách nhiệm làm mẹ của mình.

3. Yếu tố nguy cơ

  • Những người có tiền sử bị trầm cảm thì bệnh thường dễ tái phát sau sinh. Những sự kiện stress trong quá trình mang thai hoặc trong quá trình sinh con như là khó khăn trong khi sinh, con khi sinh ra gặp phải những vấn đề về sức khỏe, đẻ non...
  • Những phụ nữ có những cuộc hôn nhân không hạnh phúc hoặc không có sự giúp đỡ của gia đình.
  • Những sự kiện gây căng thẳng trong thời gian trước: bệnh tật, hiếm muộn, thất nghiệp.
Trầm cảm sau sinh
Chia sẻ tình cảm và sự chăm sóc em bé sau sinh của người chống, giúp vợ giảm thiểu nguy cơ Trầm cảm - Ảnh: Pixabay

Xem thêm

Cách điều trị trầm cảm sau sinh

Có nhiều phương pháp điều trị trầm cảm sau sinh. Các bác sĩ có thể giúp bạn lựa chọn điều trị tốt nhất, bao gồm:

Phương pháp trị liệu bằng tham vấn tâm lý

  • Phương pháp điều trị này là các cuộc nói chuyện riêng với chuyên gia, bác sĩ về sức khỏe tâm thần (chuyên gia tư vấn, bác sĩ trị liệu, nhà tâm lý học, bác sĩ tâm thần hoặc nhân viên y tế cộng đồng).
  • Ngoài ra, các liệu pháp vật lý trị liệu đơn giản cũng góp phần cải thiện tốt các tình trạng này như: tập thể dục hàng ngày, thư giãn, tận hưởng các sở thích, tiếp xúc nhiều hơn và mở lòng với những người thực sự quan tâm đến bạn...

Điều trị bằng thuốc

  • Mặc dù những thuốc này thường được xem là an toàn với sữa mẹ nhưng người bệnh vẫn cần trao đổi với nhân viên y tế về lợi ích và nguy cơ cho cả bản thân và đứa trẻ.
  • Người bệnh có thể cảm thấy tốt hơn ngay sau 1 - 3 tuần dùng thuốc. Tuy nhiên, có thể mất từ 6 - 8 tuần mới có thể cải thiện phần lớn các triệu chứng.
  • Thuốc chống trầm cảm thường được sử dụng trong ít nhất 6 tháng, thậm chí kéo dài đến hơn 1 năm.

Nếu sử dụng thuốc chữa trầm cảm thì cần chọn những loại thuốc ít ảnh hưởng nhất đến sữa mẹ và em bé. Cuối cùng, nếu buộc phải lựa chọn một loại thuốc nào đó mà phải ngưng cho chon bú thì người mẹ hãy dùng thuốc.

Bất kể điều trị theo phương pháp nào, người bệnh cũng cần thăm khám đúng hẹn với bác sĩ chuyên khoa, để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của mẹ và bé, cũng như điều chỉnh thuốc cho phù hợp. 

Sự quan tâm chia sẻ, động viên, khích lệ từ người thân, đặc biệt là người chồng có vai trò vô cùng quan trọng giúp người vợ giảm thiểu nguy cơ và thậm chí vượt qua trầm cảm sau sinh một cách hiệu quả.

Cách thoát khỏi trầm cảm sau sinh 

Khi nhận thấy có dấu hiệu mắc trầm cảm sau sinh, thì một số cách sau đây giúp vượt qua hiệu quả.

  • Sự quan tâm chia sẻ của người thân, nhất là sự đồng hành của người chồng có vai trò quan trọng giúp người vợ vượt qua trầm cảm.
  • Người bệnh nên đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế chuyên khoa Tâm thần.
  • Có thể chọn khám, tư vấn trầm cảm từ xa với bác sĩ qua Video. 

Xem thêm Video

Đối phó với trầm cảm sau sinh

  • Bài nói chuyện của Tiến sĩ, Bác sĩ Dương Minh Tâm - Viện sức khỏe Tâm thần
  • Thực hiện: Sức khỏe và Đời sống
  • Thời lượng: 10':40"
 
 

Đặt khám tư vấn với bác sĩ từ xa qua Video

Bác sĩ khám tư vấn bệnh trầm cảm từ xa thông qua cuộc gọi có hình Video, bệnh nhân ở tại nhà kết nối với bác sĩ từ xa nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả.

Về nhóm tác giả cẩm nang

Đội ngũ xây dựng và phát triển nội dung Cẩm Nang

Thảo Hoàng

Phát triển Sản phẩm - 7 năm kinh nghiệm

Phương Nguyễn

Biên tập viên - 4 năm kinh nghiệm

Dung Phan

Sáng tạo nội dung - 2 năm kinh nghiệm

Chương Nguyễn

Sáng tạo nội dung - 6 năm kinh nghiệm

Ban cố vấn chuyên môn Y Khoa

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mai Hồng

Bác sĩ Chuyên khoa II Chuyên ngành Nội

Bác sĩ Nguyễn Dương Nhật Thi

Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Chấn thương, chỉnh hình

Tiến sĩ, Bác sĩ Vũ Thái Hà

Bác sĩ Chuyên khoa Da liễu

Bài viết nội dung trên Cẩm Nang được tạo ra như thế nào

  • Bài viết đảm bảo 3 yếu tố cốt lõi thực tế - tin cậycó xác thực
  • Đi thực tế lấy trải nghiệm và tư liệu
  • Trao đổi tham vấn với Bác sĩ, bệnh viện, phòng khám
  • Tham khảo các nguồn tin cậy
  • Một bài viết là một tác phẩm của tập thể
Tìm hiểu thêm
Tài liệu tham khảo
1. http://www.dieutri.vn/sanphu/28-11-2011/s1780/tram-cam-sau-sinh.htm
2. http://suckhoedoisong.vn/tram-cam-sau-sinh-va-bien-phap-chua-tri-n132942.html
3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/postpartum-depression/symptoms-causes/syc-20376617
Lưu ý khi sử dụng

Nội dung trong bài chỉ mang tính tham khảo, bệnh nhân không nên tự ý điều trị mà cần phải tham khảo thêm lời khuyên của bác sĩ. Chúng tôi không chịu trách nhiệm nào do việc áp dụng các thông tin trong các bài viết gây ra.

Đội ngũ BookingCare
Góp ý về bài viết

Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc và các nhà chuyên môn về nội dung bài viết này.

Xuất bản: 14/07/2017, Cập nhật lần cuối: 13/11/2020

© 2021 BookingCare.
Facebook/Youtube/pinterest/twitter/