Trào ngược dạ dày: triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

BookingCare là nền tảng đặt lịch khám bệnh đem đến giải pháp giúp cho việc khám bệnh trở nên thuận tiện, dễ dàng, chính xác, hiệu quả (với hơn 70 bệnh viện, hơn 400 bác sĩ chuyên khoa giỏi).
Trào ngược dạ dày - Ảnh minh họa: tuoitre.vn
Bạn có thể đặt lịch khám ở cuối bài viết (đặt lịch miễn phí)

Các bệnh lý liên quan đến đường tiêu hóa nói chung và bệnh dạ dày nói riêng có xu hướng ngày càng tăng. Trong đó, trào ngược dạ dày - thực quản là hội chứng nhận được sự quan tâm, tìm hiểu của nhiều người bệnh. Vậy trào ngược dạ dày thực quản là gì mà quan trọng như vậy? Bệnh có chữa được không và cách phòng tránh thế nào...?

Nói chung, rất nhiều câu hỏi liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản. Bài tổng hợp sau đây hy vọng giải đáp được phần nào sự băn khoăn của bạn đọc, những người quan tâm thực sự đến chủ đề này.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là gì

Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản là tình trạng các chất từ dạ dày trào lên thực quản, bệnh không chỉ gây khó chịu cho bệnh nhân mà còn có nguy cơ gây ra những biến chứng nặng nề như loét, hẹp, chảy máu thực quản, thậm chí dẫn tới ung thư. Việc chẩn đoán sớm, điều trị hợp lý và kịp thời sẽ làm cải thiện cuộc sống cho người bệnh cũng như giảm thiểu được các biến chứng nguy hiểm.

Các chất trong dạ dày trào ngược lên thực quản là hiện tượng sinh lý. Chỉ khi hiện tượng trào ngược gây ra triệu chứng hoặc gây tổn thương thực thể được gọi là bệnh trào ngược dạ dày - thực quản.

Triệu chứng trào ngược dạ dày

Sau đây là 4 triệu chứng (biểu hiện) chính thường gặp ở người bệnh trào ngược dạ dày - thực quản.

Ợ nóng

Là triệu chứng thường gặp nhất. Đó là cảm giác gây ra do các thành phần của dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Bệnh nhân thấy nóng rát từ vùng thượng vị, lan ngược lên phía sau xương ức có khi lên tận cổ họng. Ợ nóng thường tăng lên sau khi ăn, khi nằm xuống hoặc ưỡn người về phía trước.

Ợ chua

Là hiện tượng do các thành phần acid của dịch dày hoặc thực quản trào ngược lại ra vùng hầu họng.

Nuốt khó

Xuất hiện ở 1/3 số bệnh nhân trào ngược, đó là cảm giác thức ăn hay nước uống dừng lại phía sau xương ức ngay sau khi nuốt. Nuốt khó, hay nghẹn là triệu chứng cần cảnh giác với ung thư thực quản.

Ho khan, khàn giọng

Dịch axit trào lên lâu ngày sẽ gây viêm, tổn thương niêm mạc hầu họng, gây ho, khàn giọng. Nhiều trường hợp do không biết mình bị trào ngược dạ dày gây ho, người bệnh không đi khám và tự đi mua thuốc uống (thuốc ho, đau họng…). Hệ quả là uống cả tháng trời tình trạng ho vẫn không giảm, thậm chí còn gây bệnh dạ dạ vì sử dụng quá nhiều thuốc.

Ngoài ra còn có các triệu chứng không điển hình khác, gồm: nôn, ợ hơi, tăng tiết nước bọt, khò khè, hen phế quản, mòn răng do axit, có những người còn bị viêm xoang, viêm tai giữa do hệ quả của trào ngược dạ dày thực quản lâu ngày…

Nóng rát vùng ngực trước là triệu chứng của trào ngược dạ dày

Nguyên nhân trào ngược dạ dày

Nguyên nhân của bệnh trào ngược dạ dày thực quản là do van ở chỗ nối thực quản và dạ dày hoạt động không bình thường. Áp lực đóng yếu hơn bình thường, van mở vào những thời điểm không phù hợp làm cho các chất chứa trong dạ dày dễ dàng đi ngược vào thực quản.

Ngoài ra có thể còn do các nguyên nhân khác tác động như béo phì, thoát vị dạ dày qua khe thực quản, thức ăn nằm lâu trong dạ dày, mang thai, hút thuốc lá, rượu bia, một số thức ăn và thuốc…

Cơ vòng thực quản không đóng kín gây trào ngược dạ dày

Muốn ngăn ngừa bệnh trào ngược thực quản cần thực hiện nghiêm túc:

  • Tinh thần: Tinh thần thư thái, thanh thản.
  • Thức ăn: Biết lựa chọn ăn uống tốt cho dạ dày.
  • Thể dục: Biết thể dục đúng cách và thường xuyên để duy trì trạng thái "nhân cường bệnh nhược".
  • Thuốc: Lựa chọn biện pháp thực phẩm chức năng hỗ trợ chức năng tiêu hóa, giúp khỏe dạ dày, từ đó tránh xa được bệnh trào ngược.

Ngoài ra cần thay đổi chế độ ăn, kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá, thức ăn có nhiều dầu mỡ, thức ăn chua, cay, nước uống có ga, trái cây chua, chất cay nóng...

Không ăn bữa ăn quá no, nên chia làm nhiều bữa, ăn ít hơn, không ăn muộn vào buổi tối, không nằm trong 2 giờ sau khi ăn, không uống quá nhiều nước trong khi ăn. Tránh bữa ăn trễ và ăn nhiều. Tránh nằm ngửa ngay sau bữa ăn và mặc đồ quá chật ngay sau bữa ăn.

Ngủ nằm đầu cao 15cm so với chân. Giảm cân nếu thừa cân, béo phì, ngưng các thuốc kích thích dạ dày.

Các phương pháp thăm dò chẩn đoán

Nội soi thực quản - dạ dày

Nội soi là cách hiệu quả nhất trong chẩn đoán và điều trị viêm thực quản trào ngược. Không chỉ giúp chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản, mà nội soi còn có thể chỉ ra các tổn thương niêm mạc khác như: viêm thực quản nhiễm trùng, loét dạ dày tá tràng, các bệnh lý khác về đường tiêu hóa.

Nội soi dạ dày - thực quản là cách hiệu quả nhất chẩn đoán trào ngược dạ dày - Ảnh: Phòng khám Hoàng Long

Chụp X quang

Thường được sử dụng cho bệnh nhân bị khó nuốt nặng do chít hẹp thực quản, nhằm xác định vị trí bị chít khẹp. Tuy nhiên, chụp thực quản không hiệu quả trong việc đánh giá trào ngược dạ dày cũng như phát hiện các tổn thương niêm mạc, bệnh nhân vẫn cần nội soi. Có thể xem đây là biện pháp hỗ trợ để nội soi được hiệu quả hơn. Các trường hợp không bị khó nuốt không cần chụp thực quản dạ dày.

Theo dõi pH thực quản trong 24h

Để khảo sát các triệu chứng có liên quan đến việc xảy ra hiện tượng trào ngược hay không, rất hữu ích cho các trường hợp chẩn đoán không rõ sau khi điều trị thử và nội soi. Đối với trường hợp đã chẩn đoán ra kết quả thì không cần thiết thực hiện theo dõi pH.

Cách điều trị trào ngược dạ dày thực quản

Tùy theo tình trạng của từng người mà bác sĩ sẽ tư vấn và đưa ra phác đồ điều trị riêng. Nhưng thông thường sẽ gồm các phương pháp: thay đổi cách sinh hoạt, ăn uống; sử dụng thuốc; phương pháp phẫu thuật.

Thay đổi thói quen ăn uống, sinh hoạt

Loại bỏ các loại thực phẩm kích thích dạ dày làm tăng tiết axit quá mức.

Hãy thử cắt giảm các loại thực phẩm sau đây:

  • Cà phê, rượu bia, đồ uống có gas
  • Hạt tiêu, ớt cay, các loại gia vị giấm, nước sốt
  • Tỏi và hành tây
  • Các loại thực phẩm chiên hoặc dầu mỡ
  • Các loại thực phẩm có tính axit như cà chua, ngô và quả vải

Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày:

Việc chia nhỏ khẩu phần ra làm nhiều bữa ăn trong ngày sẽ giúp hệ thống tiêu hóa của bạn hoạt động hiệu quả hơn, tránh được áp lực cho dạ dày và việc điều tiết axit cũng được ổn định hơn.

Không nên nằm ngay sau khi vừa ăn xong.

Giảm cân dư thừa:

Ở người béo phì, lượng mỡ tập trung nhiều tại vùng bụng làm ảnh hưởng đến quá trình hoạt động của cơ thắt thực quản, đồng thời tạo áp lực lên dạ dày thực quản và gây trào ngược axit.

Tránh uống rượu và thức uống chứa caffeine:

Rượu và caffeine làm nới lỏng cơ vòng kiểm soát việc lưu thông qua thực quản vào dạ dày, cho phép axit chảy ngược lại thực quản.

Bỏ thuốc lá:

Hút thuốc lá gây trở ngại cho hệ tiêu hóa và có thể gây hại niêm mạc của thực quản.

Tránh mặc quần áo quá chật:

Việc mặc quần áo quá chật làm nén các cơ quan nội tạng và có thể làm hạn chế quá trình hoạt động của hệ tiêu hóa. Hãy chọn cho mình những trang phục thoải mái, co giãn.

Nâng cao đầu giường (khoảng 15 – 20 cm):

Nếu phần thân phía trên thực quản của bạn cao hơn so với dạ dày sẽ hạn chế axit trào ngược lên trên. Nhưng cũng nên lưu ý là không nằm gối cao vì gập người sẽ làm tăng sức ép vào dạ dày và gây hại cho cột sống của bạn.

Nên nằm nghiêng và kê cao gối 

Sử dụng thuốc đối với trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày không phải có thể điều trị khỏi hẳn trong một sớm, một chiều, mà đòi hỏi người bệnh kiên trì dùng thuốc và tuân theo chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học trong thời gian dài. Người bệnh nên thăm khám để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Phẫu thuật đối với trào ngược dạ dày thực quản

Nhiều trường hợp sử dụng thuốc không giải quyết được nguyên nhân gây bệnh, nên các triệu chứng có thể xuất hiện trở lại sau một thời gian ngưng thuốc. Ngoài ra, tuy dùng thuốc có thể điều trị những triệu chứng do tác động của axit gây ra nhưng những tổn thương ở niêm mạc thực quản có thể vẫn tiếp tục tiến triển. Do vậy, một số bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật.

Phẫu thuật củng cố cơ vòng thực quản (Nissen fundoplication) là phương pháp phẫu thuật có thể áp dụng đối với bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản. Nhằm tăng áp suất cơ thắt thắt thực quản dưới, do đó có thể ngăn axit trào ngược lên thực quản. Kỹ thuật Nissen fundoplication có thể được mổ mở hoặc mổ nội soi.

Trào ngược dạ dày khám ở đâu tốt

Khi cần đi khám trào ngược dạ dày - thực quản, bệnh nhân nên đi khám với bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa, Dạ dày uy tín để được thăm khám, nội soi dạ dày - thực quản và điều trị hiệu quả.

Trong một số trường hợp, trào ngược dạ dày - thực quản gây ra các vấn đề đau họng, rát họng, khó nuốt... thì bệnh nhân nên đi khám thêm với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị hiệu quả. 

Xem thêm: Trào ngược dạ dày thực quản

  • Thực hiện: Đài VTC
  • Khách mời: Giáo sư Đào Văn Long
  • Thời lượng: 08:50

Đặt lịch khám bệnh dễ dàng cùng BookingCare

Sau đây là một số bác sĩ giỏi (hoặc đơn vị uy tín) chuyên Khám chữa trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh nhân có thể đặt lịch trước tại đây để đi khám và điều trị hiệu quả.

đang tải ...

Mục lục
Nội dung chính